Jazz

Colin Stetson: "Mijn instrument bespelen, is zoals de Tour de France rijden: een levenswerk"

Saxofonist van Arcade Fire en Bon Iver staat vanavond in De Roma in Antwerpen

All This I Do For Glory. Wat een titel. Voor dit nieuwe soloalbum van saxofonist Colin Stetson is het nog wachten tot 28 april. We stillen ondertussen de honger met verse tracks als ‘Spindrift’ of ‘In the clinches’. Percussief, brutaal, maar evengoed sereen en melodisch. Wat wordt het? Ongetwijfeld iets wat alleen Colin Stetson kan.  

Kent u Arcade Fire, Bon Iver of Timber Timbre? Dan kent u ook Colin Stetson. Naast zijn vruchtbare tournees met grote rock- en jazzmuzikanten houdt Stetson nog wat adem over voor een solocarrière. Die werd concreet in 2008 met de trilogie New History Of Warfare

Zijn gelaagd minimalisme trekt Stetson door in Never Were the Way She Was (2015) met violiste Sarah Neufeld. Daar doet zijn sax denken aan synthesizers, drums en zelfs olifanten – en dat bedoel ik positief.  

Zijn genre benoemen? Onmogelijk. Denk bij Colin Stetson aan één instrument met talloze nuances. En denk aan de woorden fitness en finesse. Fitness door de bijna onspeelbare muzikale kettingen, door de grootte van zijn bassaxofoon en door de kracht. Finesse door de muzikale rijkdom die hij in z’n eentje tevoorschijnt tovert. Colin Stetson schreeuwt, gromt, zingt, slaat, blaast en aait tegelijkertijd.   

Toen ik je voor het eerst live hoorde spelen, moest ik denken aan een kathedraal.

“Dank je! Maar ik zal nooit zeggen hoe mijn muziek iemand moet klinken, want dan wordt mijn omschrijving deel van jouw ervaring. De luisterervaring moet net iets heel persoonlijks en anoniems blijven. De Canadese pianist Glenn Gould omschreef de relatie tussen het publiek en de muzikant als een one-to-zero relatie. Met andere woorden: de luisteraar heeft alleen een relatie met het werk, niet met de vertolker van het werk.”

Share

'Ik probeer zo weinig mogelijk termen op mijn muziek te plakken. Dat kan luisteraars misleiden. Muziek draait rond ervaren, niet rond omschrijven'

Colin Stetson

Met dat verschil natuurlijk dat Glenn Gould vertolkt, en jij zelf muziek maakt.

“Klopt, ik ben zowel componist als uitvoerend muzikant van mijn eigen werk. Maar toch probeer ik er zo weinig mogelijk termen op te plakken. Dat kan luisteraars misleiden. Muziek draait rond ervaren, niet rond omschrijven.”

Waar ben je naar op zoek in je saxofoon?

“Ik ben niet op zoek naar de puurheid van de klank, maar wel naar de puurheid van het moment. Naar mijn interactie met het instrument. Zo ontstaat de klank vanzelf.”

Iets wat je onmogelijk met andere muzikanten kon vinden?  

Colin Stetson. ©RV/Marie Magnin

“Dat is niet de reden waarom ik zelf albums ben beginnen maken. Het heeft eerder te maken met de evolutie van opnamemogelijkheden. Het enige wat je nu nodig hebt om je muziek op te nemen is een laptop, de juiste software, wat microfoons en that’s it. Als twintiger in de jaren ’90 was dat ondenkbaar. Ik speelde met mijn eigen jazzkwartet honderden shows, maar in een professionele studio duiken was onbetaalbaar. Dat was toen ook de enige manier om je muziek vast te leggen en het kostte je stukken van mensen.

"Nu kan je thuis alles zelf doen, zonder kostbare tijd te verliezen. Zo is de functie van het medium helemaal veranderd. Liveshows en opnames worden twee aparte domeinen. De ervaring die je hebt bij het beluisteren van mijn albums staat los van wat je hoort en ziet op het podium.”

En zo heb je je eigen klank ‘ontwikkeld’.  

“Ja. Nu kan ik gerust vijf dagen lang naar de juiste positie van een microfoon zoeken. Hoe meer je zoekt, hoe meer nieuwe nuances je vindt. Zo heb ik ook microfoons bevestigd aan de achterkant van mijn bassaxofoon, om het mechanische en percussieve karakter van de kleppen te benadrukken. Rond mijn nek hangt een microfoonband om de keelklanken te versterken. In grote zalen moet je het gevoel hebben dat je in een klein kamertje zit en alle tinten van mijn instrument kunt voelen.”  

Kan je die manier van werken vergelijken met hoe je speelde bij Arcade Fire of Bon Iver?

“Als je mijn solopartijen bij Arcade Fire hoort, dan voel je wel raakpunten met wat ik doe als solist. Het grote verschil is dat je bij muziekgroepen bijdraagt tot een groter geheel. In je eentje spelen is dramatisch veel moeilijker. Alle steun valt weg, je moet zelf de muziek rechthouden. En toch is het fysiek intensiever om in groepsverband te musiceren.”

Hoezo?

“Samenspelen vraagt een andere focus die je nooit op jezelf kunt ervaren. Daarom vul ik nog steeds mijn solocarrière aan met andere projecten, zoals mijn nieuwe metalband Ex Eye en mijn trio met bassist Trevor Dunn en drummer Greg Fox.”

Share

'Het grote verschil is dat je bij muziekgroepen bijdraagt tot een groter geheel. In je eentje spelen is dramatisch veel moeilijker'

Colin Stetson

Hoe begin je aan het schrijven van nieuw werk?  

“Veel van mijn muziek komt tot stand door de techniek van circulair ademhalen. Het principe is dat je door je neus inademt, terwijl je uitademt langs je mond. Zo kan je ononderbroken doorspelen. Het is een eeuwenoude blaastechniek die voor mij teruggaat naar de essentie van mens en natuur: je maakt muziek door het verplaatsen van lucht. Het creëert een bijzondere vorm van zelfbewustzijn.”

Het lijkt wel een levensles.

“Het is alsof je vraagt aan een wielrenner hoe je de Tour de France moet winnen. Hij kan je uitleggen hoe je moet fietsen, maar de rest heb je zelf in handen. In het begin hield ik het circulair ademen nog geen minuut vol, nu kan ik het op mijn saxofoon eindeloos toepassen. Het is niet alleen een levensles, ook een levenswerk! De manier waarop ik het gebruik, levert altijd nieuwe vormen op. Je kunt er baslijnen, eindeloze ritmische motieven en hoge percussieve klanken mee genereren.”

Moet je jezelf niet vaak heruitvinden voor een nieuwe plaat?

“Heruitvinden niet. Verder ontwikkelen wel. Zo speel ik in ‘The Lure of the Mine’ op mijn nieuw album dertien minuten lang dezelfde complexe greep voor mijn rechterhand. Vroeger had ik dat nooit gekund. Ook dat is onderdeel van nieuwe muziek maken."

Wat is de levensles in All This I Do For Glory?

“Door al het rondtoeren begon ik me vragen te stellen bij het doel ervan. Waar kwam die drift vandaan? Ik deed het niet voor de eer. Misschien uit de natuurlijke drang om iets te scheppen wat na mijn dood nog betekenis zal hebben? Net zoals we ons geslacht willen verderzetten? De titel is zeker geen statement. Integendeel. Het stelt het in vraag. Want, kijk naar de albumhoes, wat blijft er nog over van die aspiraties na je dood? Laat de muziek een antwoord zijn op de titel.”

Colin Stetson Solo, vanavond in De Roma, Antwerpen, 20u30.  

nieuws

zine