Hoe Leterme de Nederlanders 16,8 miljard euro lichter maakte

Voormalig Nederlands financiënminister Wouter Bos kwam in het weekend van 28 september 2008 naar Brussel voor de redding van Fortis. Later werd de bank opgesplitst. ©BELGA

De Belgische onderhandelaars van de Fortisdeal met Nederland in 2008 zijn het eens met het oordeel dat het Nederlands parlement deze week velde over Wouter Bos, toenmalig minister van Financiën. 'Bos wist eigenlijk niet waarover het ging en maakte zware strategische fouten.'

De Nederlandse Tweede Kamer bracht deze week een vernietigend oordeel uit over de strategie van Wouter Bos (PvdA), toenmalig minister van Financiën, bij de koop en nationalisatie van de Nederlandse Fortisbank. De commissie besluit dat Bos, als hoofdverantwoordelijke, in 2008 zware fouten heeft gemaakt. Bos zou zich hebben laten 'rollen' door de Belgen en veel te veel betaald hebben. Een pijnlijk verdict voor Bos, die na het sluiten van de deal liet uitschijnen dat de Belgen zich in het ootje hadden laten nemen door de Nederlanders.

Enkele Belgische onderhandelaars van toen, die De Morgen contacteerde, zijn niet verrast door het eindoordeel van het Nederlandse parlement. "Bos koos van in het begin de verkeerde strategie", zegt een van hen. "Hij wist bovendien niet goed waarover het ging."

Bos heeft minstens drie strategische fouten gemaakt, vertellen enkele Belgische protagonisten. Zo kwam Bos ongevraagd hulp en geld aanbieden op zondag 28 september. De Belgen en Luxemburgers zaten toen samen in de Wetstraat 16 om de bank erbovenop te helpen. Vier miljard euro had hij veil voor Fortis Nederland. In de week erna slikt hij dat aanbod weer in en breekt hij zijn woord. Die gebroken belofte wekt het wantrouwen van de Belgen, wat later de onderhandelingen enorm zal bemoeilijken. "Dat was zijn tweede grote fout", zegt een expert uit het financiële team.

De derde fout van Bos heeft betrekking op de zogenaamde 'kettingzaagstrategie' waarvoor hij koos. "Hij wilde de Nederlandse belangen van Fortis gewoon doorknippen van de rest, terwijl dat in werkelijkheid zeer moeilijk was", herinnert een aanwezige zich. "De integratie van de Belgische en Nederlandse delen was immers al vrij ver gevorderd. Deze nodeloze operatie zou de Nederlandse belastingbetaler nog vele miljarden euro extra kosten, bovenop de bijna 17 miljard euro. Wij wisten dat al, Bos leek het niet te beseffen."

De échte deal werd uiteindelijk in dertig minuten gesloten door de toenmalige premiers van België en Nederland, Yves Leterme (CD&V) en Jan-Peter Balkenende (CDA). Nederland legde daar 16,8 miljard op tafel voor Fortis Nederland.

Gecontacteerd door De Morgen, verwees Bos enkel naar het rapport van de parlementaire onderzoekscommissie voor de juiste weergave van de feiten. Leterme wou wel reageren: "De uitspraken van Bos destijds dat Nederland als overwinnaar uit de bus kwam en met de goede delen aan de haal ging, zijn te voortvarend gebleken, maar niemand is in staat om dergelijke zaken goed te voorspellen. Wij hebben altijd gevonden dat we in België dit goed voorbereid en afgerond hebben. Wij zijn niet over één nacht ijs gegaan."