Fortis flirtte met bankroet

De geldproblemen bij Fortis waren na de helse beursdag vorige vrijdag zo groot dat zelfs beleidsmakers als centrale bankier Jean-Claude Trichet openlijk rekening hielden met een faillissement van de bank-verzekeraar.

Nochtans stelden zowat alle beleidsmakers, toezichthouders en de Fortistop zelf tot voor kort nadrukkelijk dat de grootbank onmogelijk bankroet kon gaan.

Uit een brief van de Nederlandse minister van Financiën Wouter Bos aan de Nederlandse Tweede Kamer waarover gisteren werd gedebatteerd, blijkt hoe dicht Fortis bij het bankroet heeft gestaan.

De drie Beneluxlanden beslisten zondagnacht om 11,2 miljard euro te investeren in het noodlijdende Fortis. De brief van Wouter Bos, die gisteren het onderwerp was van een debat in de Nederlandse Tweede Kamer, is de eerste officiële politieke bron die een beeld geeft van hoe dicht de Belgisch-Nederlandse groep toen bij de afgrond stond. Twee keer gebruikt Bos het woord 'faillissement'.

"Gedurende het weekeinde bleek dat er op heel korte termijn geen solide private partner voorhanden was in de vorm van een overname door een strategische partner. Daarbij speelde ook een grote rol dat een faillissement van Fortis mondiale gevolgen zou hebben op de toch al zeer zorgelijke situatie op de financiële markten. De voorzitter van de Europese Centrale Bank (Jean-Claude Trichet, EV) heeft dat onder meer onder de aandacht gebracht", staat in de brief.

ECB-topman Trichet heeft dus een cruciale rol gespeeld in het reddingsplan voor Fortis. De Fransman weet beter dan wie ook hoe het met de financiële gezondheid van de Europese banken gesteld is. De Europese Centrale Bank (ECB) gunde de Europese banken de afgelopen weken immers voor miljarden euro's aan kortlopende kredieten om de acuutste geldzorgen te bezweren. Hoeveel elke bank van de ECB heeft geleend blijft een goed bewaard geheim, maar het staat vast dat de concurrentie onder de banken voor die ECB-liquiditeiten bikkelhard was.

Opmerkelijk is trouwens ook dat Trichet zondagavond, toen op de Wetstraat 16 koortsachtig aan een reddingsplan voor Fortis gewerkt werd, een "inleiding" kwam geven op de ministerraad. Dat is hoogst uitzonderlijk. Ook Guy Quaden, de gouverneur van de Nationale Bank, was aanwezig. Tijdens zijn vijftien minuten durende onderhoud maakte Trichet, zo luidt het in regeringsbronnen, duidelijk dat het onmogelijk was om een Europees reddingsplan voor Fortis uit te dokteren: uit contacten van de ECB-voorzitter in het weekend was gebleken dat het niet mogelijk was om de Europese lidstaten op één lijn te krijgen. De boodschap aan België, Luxemburg en Nederland was duidelijk: de kapitaalinjectie bij Fortis zal van de Benelux moeten komen.

Kristof De Graeve, beursanalist bij SG Private Banking, acht het plausibel dat Fortis dicht bij het bankroet stond. "Als een solvabiliteitsprobleem (zwakke kapitaalbasis, EV) omslaat in een liquiditeitsprobleem (geen snel beschikbaar geld, EV) en daarna in een nijpend liquiditeitsprobleem, dan ben je al niet ver af van een faillissement. Het is dan een kwestie van dagen. Want als sommige collega-banken omvallen en hun betalingen staken en nog eens andere collega's je wantrouwen en geen geld meer uitlenen, dan heb je geen financiering meer voor je dagelijkse operaties. Same goes for Dexia, trouwens. Een 'run on the bank' is dan de doodsteek", zegt hij.

De brief van Bos stelt de uitspraken van toenmalig CEO Herman Verwilst, die inmiddels is vervangen door Filip Dierckx, in een ander daglicht. "Laat daar geen twijfel over bestaan. Fortis gaat niet failliet", verklaarde Verwilst vrijdagnamiddag nog tijdens een conference call. (Emmanuel Vanbrussel en Ruud Goossens)