Premier ziet zijn aandelen stijgen

Met de bankcrisis speelt Yves Leterme als premier voor het eerst echt thuis. Cijfers zijn zijn lang leven. Vriend en vijand erkennen dat Leterme I voor het eerst sinds zijn aantreden blijk geeft van daadkracht.

Liberalen laten niet na te wijzen op hun verdienste in de aanpak: 'Leterme kreeg een beetje hulp van de blauwe vrienden, zoals Luc Coene.'

Een goede vakminister van Financiën worden. Dat was altijd al Yves Letermes hoogste betrachting. Cijfers en balansen waren ook in zijn vorige leven(s) al zijn favoriete speeltuin: als Europees ambtenaar, auditeur bij het Rekenhof en lid van de Kamercommissie Financiën. Zonder paars, zo zei de man zelf ooit, had hij het in het beste geval wellicht tot minister van Financiën geschopt.

Zonder cynisch te willen klinken: de bankcrisis heeft geholpen om de bittere pil van het einde van het kartel door te slikken. De afgelopen 72 uur veegde hij het bord af. Weliswaar met een beetje hulp van de omstandigheden (de druk van de financiële markt), buitenlandse geestesgenoten (Jan Peter Balkenende en Jean-Claude Junckers) en de liberale expertise in zijn eigen ploeg. Achter gesloten deuren op het CD&V-congres zaterdag bereidde hij trouwens zijn partijgenoten al voor op wat komen zou: "Er komt iets zeer groot op ons af. We kunnen het land nu niet in chaos storten."

Voor het eerst in vijftien maanden verstomde ook de kritiek uit eigen rangen over 's mans besluiteloosheid en gebrek aan leiderschap. Leterme leidde de dans, hakte knopen door.

Godsgeschenk
"De bancaire crisis was een godsgeschenk", zegt een vooraanstaand CD&V'er. Vriend en vijand zijn het eens. Timing, ingreep, communicatie: over de hele lijn reed Leterme een foutloos parcours. Ook de oppositie had gisteren in de Kamercommissie Financiën geen fundamentele kritiek op de operatie 'red Fortis/Dexia'. En de kritiek die wel opborrelde, vooral uit groene en socialistische hoek, richt zich veeleer op minister van Financiën Didier Reynders (MR).

"De regering regeert", zegt een cdH-bron. "Iedereen had een goed voorbereid dossier, er werd solidair gezocht naar een oplossing met andere landen en de nood was zo hoog dat de ideologische verschillen werden overbrugd. Voor het eerst hadden wij het gevoel tot een ploeg te behoren."

"De regering heeft eindelijk laten zien dat ze daadkrachtig kan optreden", zegt ook Open Vld-woordvoerder Tom Ongena. "We hopen nu wel dat iedereen rond de tafel hetzelfde gevoel voor verantwoordelijkheid zal laten spelen als de begroting moet worden opgemaakt."

Liberalen laten niet na te wijzen op hun verdienste in de aanpak. De snelheid waarmee Leterme kon opereren was niet mogelijk zonder het voorbereidende werk van de financiële experts op de kabinetten van Financiënminister Didier Reynders (MR) en vicepremier Patrick Dewael (Open Vld). "Die hielden de situatie al een tijdje in de gaten", zegt een liberaal. "Natuurlijk nam de premier de juiste beslissing. Hij luisterde naar Luc Coene (directeur van de Nationale Bank en ex-kabinetschef van Verhofstadt, FR), de man achter de schermen."

Niet uit de gevarenzone
Toch vinden ook alle liberalen dat de premier zich voorbeeldig van zijn taak gekweten heeft. Ook met de aard van de ingreep, toch een halve nationalisering, hebben de liberalen geen moeite. "Dit is geen nationalisering", zegt financieel expert Rik Daems (Open Vld). "Het is een risicohoudende kapitaalinjectie om een liquiditeitsprobleem aan te pakken. In totaal gaat het om minder dan 6 miljard euro. Daar staat heel wat tegenover: de bescherming van het spaartegoed, het veiligstellen van tienduizenden jobs en bovenal het afwenden van een full blown recessie."

Ook de linkerzijde vindt dat Leterme gedaan heeft 'wat moest'. Nuance: gegeven de omstandigheden. "Elke regering zou het zo ongeveer hebben aangepakt", zegt oud-minister van Begroting Johan Vande Lanotte (sp.a). "Maar de ingreep kwam wel rijkelijk te laat. Al maanden was toch duidelijk dat Fortis de aankoop van ABN Amro niet kon financieren? Er is een onmiskenbaar probleem met het toezicht op de banksector. Fortis vraagt van iedere kleine zelfstandige 100 procent zekerheid voor zelfs maar de kleinste lening, maar zelf kocht het bedrijf zonder enige dekking ABN Amro."
Sp.a steunt dan ook de vraag van PS om de rol van de Commissie voor Bank-, Financie- en Assurantiewezen (CBFA) en die van de minister van Financiën onder de loep te nemen. Ook vindt de sp.a dat Leterme tekortschiet tegenover de kleine spaarder: het beschermingsfonds is ruim ontoereikend. "Maar de liberalen lagen dwars."

En wat geldt voor de bankcrisis, gaat ook op voor de begroting: "We zijn niet uit de gevarenzone", dixit Leterme. Een partijgenoot: "Als je ziet hoe Elio Di Rupo tekeergaat tegen Reynders, mag je verwachten dat het er heel snel weer zal kletteren op het begrotingsoverleg." (Filip Rogiers)