Oorlog om spaarboekjes drijft hypotheekrente naar omhoog

Alle Belgische grootbanken pakken dezer dagen uit met een hoogrentende spaarrekening met 4 procent basisrente. Dat is slecht nieuws voor wie op zoek is naar een hypotheeklening, want er zijn nu al signalen dat de banken de extra rentekosten doorrekenen in hun tarieven voor woonkredieten.

De adviesketen Immotheker stelt vast dat de banken hun winstmarges op woonkredieten de voorbije weken aan het optrekken zijn. Daardoor klimmen alle rentetarieven voor de diverse woonkredietformules boven 5 procent.

Omdat de spaarboekjes voor de bank de belangrijkste financieringsbron vormen van zijn woonkredieten, vormen ze elkaars spiegelbeeld. Hoe lager de spaarrente, hoe lager de bank kan gaan wat betreft zijn hypothecaire rente. Zo ging de historisch lage hypotheekrente in de periode 2004-2006 hand in hand met een lage rente op de spaarboekjes van de grootbanken.

Maar nu de oorlog om de spaarboekjes is losgebarsten, pakken zowel Fortis, ING, KBC als Dexia uit met een spaarboekje - al dan niet via het internet - dat 4 procent basisrente garandeert, het wettelijke maximum. Dat dreigt de rente op hun hypothecair kredieten de hoogte in te jagen. Immotheker: "Op de hypotheekmarkt zien we dat de rentevoeten stijgen, voornamelijk doordat de banken de winstmarges op de kredieten verhogen. Naar aanleiding van de verhoogde spaargeldrente misschien?"

Kredietschaarste

Er zijn nu al aanwijzingen dat de grootbanken de bijkomende kosten van de verhoogde spaarrente doorrekenen in hun tarieven voor leningen. "Er is al veel gesproken over 'kredietschaarste', een 'credit crunch'. Maar pas nu zullen we die echt meemaken, zowel bij hypotheekleningen als leningen voor bedrijven", zegt een bankier.
Immotheker heeft geen aanwijzingen dat de banken strengere inkomenscriteria hanteren bij de toekenning van een woonkrediet. "Maar als de rentevoet van de leningen stijgt, zal de klant minder kunnen ontlenen om binnen de acceptatiecriteria te kunnen blijven", zegt Alex Geens, directeur-bestuurder bij Immotheker.

De vuistregel is nog altijd dat de maandelijkse last maximaal een derde (sommige banken gaan evenwel tot 50 procent) van het nettoloon bedraagt. Geens: "Neem een gezin met een gezamenlijk inkomen van 3.000 euro. Voor een lening van 150.000 euro op twintig jaar is de maandlast bij een rentevoet van 5,15 procent gelijk aan 993 euro. Bij een rentevoet van 6 procent loopt dat echter op tot 1.061 euro. De klant zal dus moeten overwegen hoe hij binnen de normen zal blijven. Dat kan via een langere looptijd, een andere formule of een beperking van het leenbedrag."

Onvermijdelijk fors duurder

Vooral de winstmarges - en dus het tarief voor de consument - op woonkrediet met jaarlijks veranderlijke rente gaan de hoogte in. "Daardoor liggen de tarieven voor jaarlijks veranderlijke formules inmiddels hoger dan die voor de vastrentende formules. De banken ontraden de klanten zo om met variabele rente te ontlenen", zegt Geens.

Of het de komende maanden tot een echte renteschok komt, zal afhangen van de miljoenen Belgische spaarders. Als die massaal hun geld verplaatsen naar hoogrentende spaarboekjes, zal woonkrediet op korte termijn onvermijdelijk fors duurder worden. Maar Immotheker acht een geleidelijk scenario waarschijnlijker: "De geschiedenis leert dat het grote publiek slechts traag reageert, zodat de grootbanken nog lang gebruik kunnen maken van het goedkope spaargeld om de hypotheekleningen te financieren." (Emmanuel Vanbrussel)