Driekwart Vlaamse bouwkmo's verliest opdrachten aan buitenlanders

dm UPDATE De Vlaamse bouwsector trekt aan de alarmbel omdat bouwkmo's steeds meer moeten opboksen tegen de (vaak oneerlijke) concurrentie van buitenlandse bouwbedrijven en zelfstandigen. Zesenzeventig procent zegt opdrachten te verliezen aan buitenlanders, zo blijkt uit een enquête van Bouwunie. Bovendien blijkt volgens de Bouwbarometer slechts 52 procent van de Vlaamse kmo's en zelfstandigen uit de bouwsector te werken met winstgevende prijzen. De unie vraagt actie op Belgisch en Europees niveau.

De bouwsector is jarenlang gespaard gebleven van de concurrentie uit de lageloonlanden, maar zit nu volop in het oog van de storm. Naar schatting 75.000 buitenlanders zijn tegenwoordig actief op onze werven - vooral Polen, Bulgaren en Roemenen - en hun aantal neemt nog steeds toe.

Factor 6 gehandicapt
Sommigen werken volledig clandestien, maar er zijn er die door de veel lagere sociale lasten in eigen land officieel ook aan veel lagere prijzen kunnen werken. Dat is het fenomeen van de consortia van zelfstandigen naar buitenlands recht die een onbeperkt aantal uren mogen werken aan een zeer lage vergoeding.

Johan Debuf, zaakvoerder van Oxfloor, windt er geen doekjes om. Waar een buitenlander onder het mom van zelfstandigheid zo'n 5 euro per gepresteerd uur kost, ligt dat bij een Belgische bouwvakker boven de 30 euro per uur, en dan heeft die nog geen gereedschap of de noodzakelijke veiligheidsuitrusting en is hij nog niet ter plaatse op de werf gebracht. "Dat betekent dus dat we factor 6 gehandicapt zijn", zegt Debuf.

Voorstellen
Om de concurrentie eerlijker te maken, stelt Bouwunie voor onze al rigide arbeidswetgeving te versoepelen. Laat werkgevers en bouwvakkers toe hun werkuren op een meer flexibele manier te regelen, zegt Jean-Pierre Waeytens, secretaris-generaal van Bouwunie. "We vragen minder administratieve rompslomp, en een versoepeling van de beperkingen om op bepaalde dagen te werken." De sectorfederatie vraagt ook een afschaffing van de verplichte inhaalrust.

Andere pistes die Bouwunie voorstelt, zijn het doortrekken van de sociale en fiscale aansprakelijkheid tot en met de opdrachtgevers, en het verbeteren van de informatiedoorstroming tussen binnen- en buitenlandse overheids- en inspectiediensten.

Uniforme spelregels
Op Europees niveau moeten er uniforme spelregels komen op het vlak van tewerkstelling en verloning van het personeel. Een gelijk beschermingsniveau is vereist, luidt het. Bouwunie acht dringende actie noodzakelijk, wil Vlaanderen binnen vijf jaar nog altijd gezonde kmo-bouwbedrijven tellen.

Om zwartwerk tegen te gaan, wil de Belgische regering alvast elektronische registratie invoeren op werven van meer dan 1.000 vierkante meter. Een belachelijke maatregel die zeker niet waterdicht zal zijn, meent aannemer Johan Debuf. "De regering wil hiermee zogezegd de grote fraude aanpakken, maar wat je zal zien, is dat de fraude zich kanaliseert naar de kleinere werven en de particuliere sector. De druk van de buitenlanders op die markten zal dus groter worden."

Sector pessimistisch
De sector staat bovendien al zwaar onder druk, blijkt uit de bouwbarometer voor het tweede kwartaal van Bouwunie. Slechts 52 procent van de Vlaamse kmo's en zelfstandigen uit de bouwsector geeft aan te werken met winstgevende prijzen. De aannemers zijn nog altijd overwegend pessimistisch gestemd, ook al veerde de barometer de voorbije drie maanden licht op en kondigt zich een broos herstel aan.

De bouwbarometer kwam in het tweede kwartaal van 2012 uit op 96,8. Dat is 2,2 indexpunten hoger dan het kwartaal daarvoor, maar nog altijd ruim onder de grens van 100 waar pessimisten en optimisten mekaar in evenwicht houden.

Het werkvolume verbeterde lichtjes, en de orderboekjes van de bouwbedrijven zijn tot het einde van het jaar ook iets beter gevuld, maar toch schat de helft van de Vlaamse bouwondernemers de algemene economische situatie somber in. Ook al is er sprake van een zeer broos herstel in de wereldeconomie, toch zijn er nog te veel onzekerheden, zegt Bouwunie. De sectorfederatie verwijst naar de perikelen met de euro en de financiële markten, en de vraagtekens over het relanceplan van de regering-Di Rupo.