Gemiddelde Belg bezit 160.000 euro

De Belgische gezinnen zijn rijker dan ooit tevoren. Zowel het financiële als het onroerende gezinsvermogen klimt tot recordhoogte. Het gaat om een opgeteld fortuin van ruim 1.767 miljard euro. Dat komt neer op een gemiddelde van 160.000 euro per Belg.

Toch is niet alles rozengeur en maneschijn. Economen waarschuwen voor een groeiende kloof tussen rijk en arm. Voor wie alleen op woonkrediet kan rekenen, wordt het almaar moeilijker om een eigen woning te kopen.

Het financiële vermogen van alle Belgen de som van onze beleggingen en centen op de bank klokte na het derde kwartaal van 2010 af op een historisch record van 909,5 miljard euro, zo maakte de Nationale Bank gisteren bekend. Dat is een stijging met ruim 6 procent op jaarbasis. Tegenover het dieptepunt van eind 2008, toen de bankencrisis een ware ravage aanrichtte in de beleggingsportefeuilles, gaat het zelfs om een stijging met 15 procent.

In het derde kwartaal zaten vooral de spaarboekjes in de lift. De Belgische gezinnen doen daarmee hun reputatie van Europese spaarkampioenen alle eer aan. Er staat intussen 192,7 miljard euro op de spaarboekjes van de gezinnen.

Tegenover die berg financiële bezittingen staan wel een heleboel schulden, vooral uitstaande woonkredieten. De totale som schulden komt uit op 192,3 miljard euro. Het netto financieel vermogen, financieel vermogen min schulden, komt daardoor uit op 717,1 miljard euro. Ook dat is een historisch record. Het is al van midden 2007 geleden, voor de bankencrisis dus, dat de kaap van 700 miljard overschreden werd.

Dat is nog lang niet alles, want ons collectief onroerend vermogen is nog een pak meer waard. De studiedienst van de bank ING becijferde dat de woningprijzen in 2010 gemiddeld met 4,5 procent zijn gestegen. Dankzij die stijging is het onroerend gezinsvermogen intussen een slordige 1.050 miljard euro waard, wat neerkomt op een verdubbeling tegenover 2000 en zelfs een verviervoudiging tegenover 1993.

ING-econoom Julien Manceaux: "Dat is natuurlijk een theoretisch bedrag, maar dat geeft een idee van de waarde van ons vastgoedpatrimonium. Laat ons zeggen dat als China het volledige particuliere immobiliënpark in een klap zou opkopen, het effectief een dikke 1.000 miljard euro zou moeten betalen. Maar wat belangwekkend is: we hebben de voorbije tien jaar gezien dat het onroerend vermogen sneller stijgt dan het financiële vermogen."

Volgens Manceaux wijst dat erop dat sommige financiële beleggingen opgeofferd worden om een eigen woning te kunnen bekostigen. "Er is een massale transfer van financieel naar onroerend vermogen. Je ziet bijvoorbeeld dat de eigen financiële inbreng bij de aankoop van een woning tussen 2004 en 2008 is opgelopen van 20 naar 35 procent van de aankoopprijs."

Sociale kloof
Door die evolutie dreigt er een sociale kloof te ontstaan. Omdat sinds 1995 de vastgoedprijzen systematisch sneller stijgen dan de lonen, wordt het voor jonge gezinnen almaar moeilijker om een eigen woning te verwerven. Wie niet kan rekenen op een erfenis of een voorschot van de familie, is de pineut. Wie wel een grote cashinbreng kan doen bij de aankoop of de bouw, kan zonder problemen een eigen huis verwerven. Een Matteüseffect, dus.

Bovendien wordt na de zomer een algemene stijging van de hypothecaire rentetarieven verwacht. Die rente staat vandaag historisch laag, omdat de richtinggevende rente van de Europese Centrale Bank (ECB) op het bodemniveau van 1 procent staat. "De korte rente, bepalend voor variabele rentetarieven, begint nu al te stijgen. De lange rente, bepalend voor de vaste hypotheekrente, zal toenemen naarmate er op een rentestijging door de ECB geanticipeerd wordt", voorspellen de ING-onderzoekers.

"De extra inbrengen duwden de voorbije jaren de vastgoedprijzen de hoogte in. Het is vandaag de vraag of die trend zal blijven duren of zelfs zal toenemen", zegt Manceaux. "De betaalbaarheid van vastgoed zal verslechteren voor wie alleen op zijn krediet kan rekenen, terwijl de evolutie van de inbrengmogelijkheden doorslaggevend zal zijn."

• Hoe rijk zijn de Belgische gezinnen?
  	2000	2010
  Onroerend vermogen	527 miljard euro	1.050 miljard euro
  Financieel vermogen	680 miljard euro	717 miljard euro
  Totaal vermogen	1.207 miljard euro	1.767 miljard euro
  		(bron: Nationale Bank, ING)

• Lees meer in De Morgen.