"Fortis was stuurloos in meest bedreigende periode"

DM update  Het rapport van de Nederlandse Ondernemingskamer over de Fortis-saga is absoluut niet mals voor de voormalige top. Dat blijkt uit het vandaag openbaar gemaakte rapport. De Nederlandse aandeelhoudersvereniging VEB bereidt een vordering tot schadevergoeding voor.

De onderzoekers pakken vooral de communicatie aan en hebben het onder meer over "uitlatingen niet in overeenstemming met de werkelijkheid" en "verregaand ontoereikende en incomplete informatie". Daarnaast is er ook kritiek op het beleid. Zo was Fortis "stuurloos" gedurende de meest bedreigende periode in haar geschiedenis.

Het onderzoek duurde zowat anderhalf jaar. De drie onderzoekers ondervroegen in totaal 42 mensen, onder wie premier Yves Leterme, de Belgische en Nederlandse ministers van Financiën, Didier Reynders en Wouter Bos, en Cheung van Ping An. De kost van het onderzoek bleef binnen het enkele malen verhoogde maximumbedrag van 2,35 miljoen euro.

Paniekerig
De stuurloosheid van Fortis had te maken met het ziek uitvallen van toenmalig CEO Herman Verwilst. Na het wegvallen van Verwilst werd ook geen raad van bestuur bijeengeroepen om het vacuüm op te vullen. "Het gebrek aan leiding in de periode van 15 tot en met 26 september kan aan niemand anders dan aan Fortis zelf verwijtbaar, athans toerekenbaar, zijn", luidt het.
 
"In tegenstelling tot het krachtige optreden dat noodzakelijk was om de kans te verkleinen dat Fortis in verdere moeilijkheden zou komen te verkeren, heeft Fortis in de dagen voorafgaand aan en op 26 september 2008 weinig doeltreffend, in feite paniekerig en niet samenhangend, geopereerd", zo luidt het in het rapport van bijna 600 bladzijden. "Daarbij is (...) op een wijze met de buitenwereld gecommuniceerd die, wat betreft de feitelijke inhoud van die communicatie, niet anders dan als verregaand ontoereikend kan worden aangemerkt."
 
Strategisch zwalkend
Ook elders is er kritiek. Zo noteert het rapport dat Fortis "strategisch zwalkend heeft geopereerd" met betrekking tot de mogelijke verkoop van Interparking, in het kader van de verkoop van activa om de financiering van de overname van ABN Amro rond te krijgen. Meer algemeen spreken de Nederlandse onderzoekers hier over "een onvoldoende effectief opereren van Fortis rond het desinvesteringsbeleid".
 
Het eindrapport heeft ook vragen bij het feit dat de raad van bestuur van Fortis niet een keer bijeenkwam tussen 1 augustus en 26 september 2008, "juist in de periode dat het vertrouwen zeer snel verdween en Fortis zich in een steeds kritiekere situatie begon te bevinden".
 
De rapportage van "verregaand ontoereikende communicatie" - elders in het rapport wordt dat "onjuiste informatie" - eind september 2008, is niet de enige keer dat de drie onderzoekers vraagtekens zetten bij de communicatie van Fortis. Zo heeft Fortis nog in september 2008 volgens hen "een onjuiste indruk gewekt bij het beleggend publiek" door te wachten met het publiceren van informatie over het mogelijk niet doorgaan van de transactie met Ping An (met name de verkoop van 50 procent van het vermogensbeheer van Fortis).
 
Geruststellende uitspraken
Eerder op het jaar, in de maand mei, tekende zich, aldus nog het rapport een trend af "waar Fortis geruststellende uitspraken blijft doen aangaande solvabiliteit, terwijl interne informatie dienaangaande steeds nijpender wordt". Het gaat dan onder meer over uitlatingen van toenmalig Fortis-topman Jean-Paul Votron op een Investor Day in Brussel. "Onderzoekers ontwaren niet één maar meerdere momenten waarop de communicatie van Fortis met het beleggend publiek gebreken vertoonde."
 
In juni gebeurde iets gelijkaardigs. "Na eerdere geruststellende uitspraken over de solvabiliteit en dividendbeleid heeft Fortis informatie van substantieel belang achtergehouden, waarmee een verkeerde voorstelling van zaken is gegeven aan het publiek. Zowel de raad van bestuur als het directiecomité dragen hiervoor naar de mening van onderzoekers verantwoordelijkheid."
 
De Nederlandse Ondernemingskamer wijst er in het rapport wel op dat Fortis niet de enige financiële instelling is die in 2008 in moeilijkheden raakte. De strategische onderbouw van de overname van ABN Amro had een sterk fundament en de prijs was, op het moment van de aankondiging in 2007, niet excessief.
 
Vordering
De Nederlandse aandeelhoudersvereniging VEB (Vereniging van Effectenbezitters) bereidt een vordering tot schadevergoeding voor tegen Fortis, het huidige Ageas, en de voormalige bestuurders vanwege "stelselmatige misleiding van beleggers".
 
Volgens de vereniging geeft het onderzoek van de Nederlandse Ondernemingskamer "meer dan genoeg voorbeelden van wanbeleid", zegt VEB-directeur Jan Maarten Slagter.
 
De VEB zal de ondernemingskamer in Amsterdam verzoeken wanbeleid vast te stellen door het Fortis-bestuur in de periode vanaf de overname van ABN Amro tot de nationalisatie van de belangrijkste bedrijfsonderdelen op 3 oktober 2008. Het Fortis-bestuur heeft beleggers "systematisch op het verkeerde been gezet ten aanzien van de financiële situatie van het concern", aldus Slagter. (belga/sps/sam)