Lood uit oude accu's maakt slachtoffers in Senegal

Geiten, kippen en honden stierven massaal. Daarna werden ook kinderen het slachtoffer van de mysterieuze ziekte die Thiaroye Sur Mer, een plaats aan de rand van de Senegalese hoofdstad Dakar, in zijn greep hield.

Achttien kinderen dood
Peuters verstomden en kregen verlammingsverschijnselen aan hun benen. Vrouwen baarden doodgeboren baby's. Achttien kinderen kwijnden weg en overleden. Er werd gedacht aan malaria, polio, aids en andere in Afrika voorkomende ziektes. Maar tests wezen op geen van dergelijke aandoeningen.

Prijs lood verviervoudigd
Loodvergiftiging bleek de oorzaak. De grond van het dorp zit vol met lood afkomstig van afgedankte accu's van auto's. Toen de prijs van lood in vijf jaar verviervoudigde, begonnen burgers het lood op te graven om te verkopen. Zo kwamen ze in aanraking met het giftige metaal, dat van oktober 2007 tot in maart vorig jaar zijn slachtoffers eiste.

Overstromingen
Thiaroye Sur Mer is een stad met honderdduizend inwoners, die jaarlijks te kampen hebben met hevige regenval waarbij het water tot kniehoogte in de huizen komt. De visserij zorgde in het verleden voor redelijke levensomstandigheden, maar de visvangst is de laatste jaren achteruit gegaan en daarmee ook de levensstandaard. Jonge mannen proberen steeds vaker de oversteek naar Europa te maken in de hoop op een betere toekomst.

Gewichten voor visnetten
Jarenlang haalden smeden lood uit accu's van auto's om het om te vormen tot gewichten voor visnetten. Dat was een gevaarlijk proces waarbij de smeden met een mes de accu's openmaakten en de stukjes lood uit het huidverschroeiende accuzuur haalden. Looddeeltjes kwamen daarbij ook in de grond terecht.

Stofwolken tijdens graven
Toen de vraag naar lood groeide en de prijs ervan steeg boden kopers uit India 60 dollarcent (43 eurocent) per kilo lood aan de bewoners van Thiaroye Sur Mer. Vrouwen pakten vervolgens de schep om grond op te graven waaruit thuis de lood werd gezeefd. Een uur zeven leverde evenveel geld op als een hele dag groenten verkopen op de markt. Tijdens het graven ontstonden stofwolken met lood die rampzalige gevolgen hadden. Mensen werden ziek en in oktober 2007 viel de eerste van zestien dode kinderen te noteren.

De Wereldgezondheidsorganisatie werd ingeschakeld. Bij testen die vervolgens werden uitgevoerd bij familieleden van de slachtoffers bleken moeders en kinderen duizend microgram lood per liter in hun bloed te hebben. Honderd microgram kan al hersenbeschadiging bij kinderen veroorzaken.

Schoonmaak
In maart begon de schoonmaak van het vergiftigde gebied in Thiaroye Sur Mer. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is de grond momenteel echter nog steeds vergiftigd. Ongeveer 950 mensen zijn dagelijks in aanraking geweest met lood en veel kinderen hebben neurologische schade opgelopen. Inwoners zeggen dat de schoonmaak niet grondig is geweest.

Verhuizen
De regering van Senegal wil de mensen uit de getroffen buurt verhuizen. Maar inwoners denken dat de regering alleen maar profijt wil trekken van het lood in de grond door het te verkopen. Bovendien zijn veel inwoners te arm om te verhuizen.

Ook in Vietnam en China
Senegal is niet het enige land in de wereld dat te kampen heeft met door lood vergiftigde grond. Zo werden In het Vietnamese dorp Dong Mai in 2005 vijfhonderd mensen chronisch ziek en liepen vijfentwintig kinderen hersenbeschadiging op na het smelten van lood. De regering besloot daarop het dorp te sluiten. Ook China werd al vier keer getroffen door een golf van loodvergiftigingen.

Goedkope arbeidskrachten
Dat dergelijke landen vooral worden getroffen komt doordat het fabriceren en recyclen van autoaccu's tegenwoordig voornamelijk daar plaatsvindt. Voor Noord-Amerika en Europa, waar de meeste auto's worden verkocht, is arbeid in die landen goedkoper en zijn de regels voor het omgaan met schadelijke stoffen veel soepeler. Zeventig procent van het lood wereldwijd wordt gebruikt voor accu's van auto's.
Ondertussen hebben de meeste mensen in Thiaroye Sur Mer het opgraven van met lood vermengde grond afgezworen. Al zijn er enkele burgers die nog steeds geloven dat het geen kwaad kan. (novum/ap/lb)