Zonnen verplicht (maar niet te lang)

23 graden, lekker zonnetje, u zal zien: u zal beter gezind zijn. Gezonder worden zelfs. Omdat de zon vitamine D meebrengt en UV. "Ook licht beïnvloedt het gemoed", zegt professor Chantal Mathieu (KU Leuven). Van de zon genieten, is de boodschap. Maar met mate.

Psycholoog Fons Verhoelst zegt het in zijn praktijk te zien: "Perioden van verandering hebben effect. Meer dan de volle winter zelfs, zorgt de herfst ervoor dat mensen somberder worden. Nu zie je het omgekeerde. Eindelijk is er meer zon en meer licht, dat verandert ons maar ook de omgeving waarin we leven. Dat vrolijkt ons en onze constructieve illusie van het leven op."

En Chantal Mathieu, aan de KU Leuven buitengewoon hoogleraar klinische en experimentele endocrinologie, bevestigt dat vitamine D, via de zon aangevoerd in ons lichaam, ook op onze hersenen inwerkt. Letterlijk: "Studies tonen een verband aan tussen een tekort aan vitamine D en verhoogde kans op dementie en alzheimer", zegt professor Mathieu. Maar ook figuurlijk, op het gemoed: "Zon is immers meer dan vitamine D. Ons gemoed wordt door licht beïnvloed en de fototherapie speelt daarop in. Mensen zijn zeer gevoelig aan langere periodes zonder licht. Mensen in depressie worden in januari-februari voor een lichtbox gezet. Meer licht op ons netvlies zorgt ervoor dat we ons beter voelen."

Maar er is meer: vitamine D is vooral een bestanddeel dat we nodig hebben. Fysiek. En vitamine D halen volwassenen voor zeker 80 procent uit de zon. "De rest komt uit vetoplosbare voeding", zegt professor Mathieu. "Het zit in vettige vis zoals makreel en wilde zalm, maar tegenwoordig ook in yoghurt, ontbijtgranen, fruitsap en melk die met vitamine D versterkt zijn." Maar vooral dus met dank aan de zon. Alleen: in Europa blijkt 40 procent van de mensen een tekort aan vitamine D te hebben. "Vooral pasgeboren kinderen, adolescenten die te veel voor hun laptop zitten, mensen met een donkere huidskleur, mensen die zich bedekken, zieke en oudere mensen of mensen met overgewicht hebben vaak zo'n tekort. En dat is een probleem. Want uit studies blijkt er een verband te bestaan tussen een te laag vitamine D-gehalte en sneller sterven. Er zijn verbanden tussen dat tekort aan de ene kant en verhoogde kans op dikkedarmkanker, borstkanker, hartinfarcten, diabetes, multiple sclerose, infecties..."

Corrigeren is dus nodig, zegt professor Mathieu. Daar is dus de zon voor nodig, dit weekend door weersvoorspellers overdadig beloofd. "In de 19de eeuw stuurde men mensen met tuberculose naar de zon in de Zwitserse bergen. Ik kan mensen dus alleen aanraden om dit weekend per dag een half uur met gezicht en handen in de zon te gaan. Meer is niet nodig, je moet niet een hele dag in je blote flikker in de brandende zon gaan liggen. Want dan loop je weer kans op verbranding, te veel zon op je huid zorgt voor huidkanker. Bij proeven op dieren is immer gebleken dat we kanker en diabetes kunnen tegenhouden door zeer hoge doses vitamine D toe te dienen, maar dan krijg je te veel calciumopname én vet. Bij mensen is zo'n behandeling dus niet aangewezen. Het blijft zoeken naar de ideale doses, het is een delicate balans."

Maar dat half uur in de zon, met gezicht en handen, doe dat dit weekend dus maar. "En eet wat zalm", zegt dokter Mathieu. "Ook dat is goed."