Zeldzaam maar het bestaat: natuurlijk immuun voor dodelijke ziektes

Het vermoeden bestond al een tijdje, en nu is het bevestigd: een bepaald deel van de populatie heeft een natuurlijke immuniteit voor dodelijke infectieziekten. Voor anthrax is de immuniteit ongeveer 1 procent, genetisch bepaald en erfelijk. Dat bleek uit een onderzoek bij 234 personen aan de Amerikaanse universiteit Stanford.

De personen betrokken bij het onderzoek hadden een verschillende etnische achtergrond: 84 Nigerianen, 63 Americanen  met west- of noord-Europese voorouders, 44 Japanners and 43 Chinezen. Ze werden blootgesteld aan de bacterie bacillus anthracis, die anthrax veroorzaakt maar ook op natuurlijke wijze (een weinig) voorkomt in onze omgeving. 

3 van de 234 proefpersonen bleken ruim duizend keer meer bestand tegen de bacterie, allen van Europese afkomst. Anderen hadden pech: zij bleken wel honderd keer meer dan gemiddeld ontvankelijk voor de bacterie.

Die variatie in sensitiviteit is normaal, maar de kloof tussen de extremen verbaasde de wetenschappers wel: zelfs zonder de immune samples, bleken sommige cellen 250 keer meer bestand tegen de bacterie dan andere cellen.

Genetisch en erfelijk
De verantwoordelijke vonden ze ook: proteïne CMG2. De mate waarin het eiwit tot uiting komt bepaalt hoever de anthrax-bacterie de cellen kan binnendringen.

Cellen van ouders en kinderen reageerden op een gelijkaardige manier, wat het vermoeden doet ontstaan dat de gevoeligheid genetisch bepaald is, zo staat te lezen in het wetenschappelijke magazine Proceedings of the National Academy of Sciences.

Anthrax
De meeste vormen van anthrax zijn dodelijk voor mensen. Het verspreidt zich via de lucht, en wordt door immune cellen vervoerd naar de lymfeklieren. Daar kunnen de bacteriën zich beginnen vermenigvuldigen en dringen ze de bloedstroom binnen. Op dat moment kunnen de bacteriën de gifstof beginnen afscheiden, dat cellen binnendringt en vermoordt.

Onbehandeld kan anthrax zware schade toebrengen aan weefsels, met ernstige bloedingen en/of de dood tot gevolg. Het goede nieuws is dat er vaccins en antibiotica tegen bestaat. Maar met de bekende variatie in gevoeligheid is nog maar de vraag of die voor iedereen toepasselijk zijn.

Mogelijkheden
De bevindingen scheppen in elk geval mogelijkheden voor de toekomst: wie immuun is, kan 'in de eerste lijn' ingezet worden bij een aanval met biologische wapens, bijvoorbeeld om besmette mensen te vervoeren of te verzorgen. Tegelijk schept het mogelijkheden om een vaccin te ontwikkelen dat de werking van de bacterie tout court blokkeert.

Dit onderzoek heeft nog maar eens aangetoond dat de mate waarin genen tot uiting komen effect heeft op de mate waarin ziektes zich kunnen ontwikkelen. Veel ziektekiemen zijn nu eenmaal afhankelijk van interactie met gastgenen om een lichaam te kunnen infecteren en zich te kunnen vermenigvuldigen.

AIDS
Bovenstaande geldt dus niet alleen voor anthrax maar hoogstwaarschijnlijk ook voor HIV, lepra, malaria en hepatitis. Vooral voor aids bestond al langer een vermoeden dat bepaalde mensen het gewoonweg niet 'kunnen' krijgen. Tot nog toe is nog niet precies uitgevist wat daarvoor verantwoordelijk is. Verder onderzoek zal hopelijk uitsluitsel brengen. (edp)