Vrouwelijke sekshormonen in de strijd tegen hersenschade

In het Verenigd Koninkrijk is een grote testfase van start gegaan waarin gebruik wordt gemaakt van het vrouwelijk sekshormoon progesteron voor het behandelen van hersenschade. Dokters geloven dat progesteron een beschermend effect kan hebben op het brein en herstel kan bevorderen omdat het de zwelling reduceert.

De ontsteking van de hersenen gaat immers vaak gepaard met een sterk verminderde bloedtoevoer. Hierdoor gaan hersencellen zwellen in de starre schedel om vervolgens af te sterven en permanente schade te veroorzaken. Ondanks de vooruitgang in de chirurgie en de intensieve zorgen, blijven hersenletsels de dominante doodsoorzaak bij mensen jonger dan 45 of leiden ze in veel gevallen tot invaliditeit.

Momenteel zijn ze deze nieuwe aanpak dan ook aan het uittesten in vijf verschillende Britse ziekenhuizen, specifiek bij patiënten die traumatische hersenschade opliepen door (auto)ongevallen, sportblessures, valpartijen en aanrandingen.

SyNAPSe
Wereldwijd spreken we van meer dan 1.200 patiënten tussen 17 en 70 (verdeeld over meer dan 100 ziekenhuizen in Europa, Amerika, Zuid-Amerika, Israël en Azië) die zullen deelnemen aan de testfase, genaamd SyNAPSe. Willekeurig zullen ze gedurende vijf dagen een intraveneuze infusie krijgen met progesteron of een placebo. De patiënten zullen vervolgens na zes maanden opgevolgd worden en de resultaten van deze grootschalige testfase zullen binnen twee à drie jaar beschikbaar zijn. Wetenschappers vertrouwen erop dat dit het herstel van duizenden patiënten met ernstige hoofdwonden ten goede zal komen.

Een woordje uitleg
Tony Belli, neurochirurg van het Southampton General Hospital en leidinggevend onderzoeker van SyNAPse voor het Verenigd Koninkrijk, legt uit: "Hoewel we voorzichtig moeten zijn, kunnen de resultaten van deze testfase fenomenaal zijn. Ze dragen het potentieel in zich om de resultaten van heel wat patiënten met een traumatisch hersenletsel aanzienlijk te verbeteren".

De kiem van het onderzoek naar de impact van vrouwelijke sekshormonen op hersenletsels moet gezocht worden in het midden van de jaren '80. Amerikaanse artsen kwamen toen namelijk tot de conclusie dat vrouwen met een ernstig hersenletsel veel sneller herstelden dan mannen.

Progesteron
Hoewel progesteron doorgaans bekend staat om zijn regulerende werking van de menstruele cyclus en zijn sleutelrol in de zwangerschap, is het 'vrouwelijk' hormoon ook aanwezig bij mannen, hoewel in kleinere hoeveelheden. Bij heren heeft het een invloed op de productie van spermacellen en testosteron en verder speelt het bij beide seksen een rol in het slaappatroon en de gemoedstoestand.

Voor SyNAPSe maken wetenschappers gebruik van progesteron die geëxtraheerd wordt uit planten van de broodwortelfamilie. Het is goedkoop om te produceren en heeft bovendien geen 'vervrouwelijkende' effecten.

Moeilijkheden
Deze grootschalige testfase gaat uiteraard gepaard met de nodige moeilijkheden. De progesteroninfusie moet namelijk binnen de acht uur na het oplopen van het hersenletsel worden toegediend om effectief te zijn.

"Veel patiënten arriveren gemiddeld pas vier of zelfs vijf uur na het oplopen van hun letsel op een neurochirurgische afdeling. Eens hier moeten ze nog een reeks testen ondergaan om zeker te zijn dat ze geschikt zijn voor een progesteronbehandeling want het mag bijvoorbeeld niet worden toegepast op zwangere vrouwen. Bovendien moeten we ook nog de toestemming krijgen van de patiënt zelf of van naaste familieleden. De behandeling binnen de acht uur starten is dan ook een heuse uitdaging", verklaart neurochirurg Tony Belli. (lf)