Superdeeltjesversneller pas op volle kracht in 2011

De superkrachtige deeltjesversneller LHC zal wellicht tegen het einde van dit jaar heropgestart worden, zij het niet op volle kracht. De kostprijs van het ongelukje dat het staaltje Europese spitstechnologie stillegde kort na de opstart in september: 20 miljoen euro.

Bouwstenen van de materie
De Large Hadron Collider (LHC) ligt in een kilometerslange cirkelvormige tunnel onder de Frans-Zwitserse grens bij Genève. In die tunnel worden elementaire deeltjes op elkaar afgevuurd met duizelingwekkende snelheden, met de bedoeling meer te weten te komen over de kleinste bouwstenen van de materie. Hoe krachtiger zo'n deeltjesversneller, hoe groter de kans dat je iets nieuws ontdekt.

Mangelende verbinding
De krachtigste experimenten worden uitgevoerd in Illinois. De Tevatronversneller haalt er tot 2 TeV (tera-elektronvolt). Als de LHC op volle kracht draait, zal hij liefst zeven keer beter doen. Dat zal echter pas ten vroegste begin 2011 gebeuren. Kort na de eerste proefrondjes in september van vorig jaar moest de LHC stilgelegd worden, door een mangelende elektrische verbinding tussen stukken van een supergeleidende kabel.

"Kleine ontploffing"
"Je kunt wat daarna gebeurde vergelijken met een kleine ontploffing", aldus Pierre Van Mechelen (UA), zelf betrokken bij de fysische experimenten op de LHC. "Er is een stukje in de tunnel opgewarmd, het vloeibare helium dat dient om de supergeleidende magneten te koelen kon niet allemaal op tijd weg, en door de mechanische krachten die daarbij ontstonden is een van de gigantische magneten van de LHC gewoon uit zijn sokkel getrokken."

Het compromis dat nu uit de bus komt, is dat de versneller tegen eind 2009 deeltjes tegen elkaar zal laten knallen, maar slechts met een energie van 10 TeV. "14 TeV zou een te groot risico zijn, maar met dit compromis hebben we nog altijd voorsprong op de Amerikaanse Tevatron." (Kris Jacobs)