CERN ziet 'voetspoor en schaduw' van Higgs-deeltje

dm UPDATE Wetenschappers bij de deeltjesversneller van de Europese onderzoeksorganisatie CERN in Genève willen overmorgen bekendmaken dat er genoeg aanwijzingen zijn dat het zogenoemde 'Goddeeltje' inderdaad bestaat, meldt persbureau AP.

De Britse natuurkundige Peter Higgs voorspelde het bestaan van het deeltje meer dan veertig jaar geleden als verklaring waarom atomen, en al het andere in het universum, massa hebben. Wetenschappers hopen dat het Higgs-boson, als het bestaat, kan helpen bij het verklaren van diverse mysteries over het universum.

Voetafdruk en schaduw
Na tientallen jaren werk dat miljarden heeft gekost, willen de onderzoekers nog niet zo ver gaan dat ze het deeltje ook hebben ontdekt. Maar ze hebben zoveel gegevens verzameld dat ze de 'voetafdruk en schaduw' van het Higgs-boson of het Higgs-deeltje kunnen ontwaren. "Wij hebben iets ontdekt wat consistent is met een Higgs", zegt CERN-theoreticus John Ellis.

Het onderzoek in de LHC nabij Genève moet toelaten de aanwezigheid van Higgs-boson met een foutenmarge onder de 0,00003 procent te bewijzen. "Of we horen dat het Higgs-deeltje niet bestaat, of dat het zo goed als zeker ontdekt is", reageert deeltjesfysicus Frank Filthaut van de Radboud Universiteit in Nijmegen over het nakende seminarie.

Belang
Hij is een van de onderzoekers van de Atlasgroep die overmorgen haar resultaten presenteert. Filthaut kan nog niet vertellen wat hij en zijn collega's zullen onthullen. "Maar het wordt spectaculair. Of we nu aankondigen dat het deeltje bestaat of niet, het is sowieso groot nieuws. Als Higgs-boson niet bestaat, wil dat zeggen dat we de hoeksteen van het begrip van deeltjesfysica omver kunnen gooien", aldus Filthaut. Wordt het bestaan van het deeltje eindelijk bewezen, dan betekent dat de vervolmaking van de huidige theorie van elementaire deeltjes, het in de jaren zestig uitgewerkte zogenaamde Standaard Model.

Dit is voorlopig vooral op theoretisch niveau van groot belang. Het Higgs-deeltje geeft massa aan alle deeltjes. Zonder dit deeltje is het een raadsel waarom deeltjes massa hebben en waarom sommige deeltjes meer massa hebben dan andere. Het Higgs-deeltje kan die massa's verklaren. Wat de praktische toepasbaarheid van de naderende ontdekking is, is nog niet duidelijk. Dat was overigens ook zo toen vorige eeuw grote ontdekkingen gedaan werden in de quantummechanica. Die bleken later ontzettend belangrijk: de ontdekkingen van toen vormden de basis voor de computertechnologie van vandaag.

Andere wetenschappers
Wetenschappers van het Amerikaanse Fermilab stellen volgens de BBC dan weer dat zij de sterkste aanwijzingen hebben gezien van het bestaan van het Higgs-bosondeeltje. De aanwijzingen zaten in het puin van miljarden botsingen in de eind vorig jaar gesloten deeltjesversneller Tevatron in de staat Illinois.

Echt bewijs is er evenwel nog niet, want het puin kan ook van andere subatomaire deeltjes komen. Toch menen de wetenschappers dat er minder dan 0,2 procent kans is dat het niet om het zo felgezochte deeltje gaat. De kans moet volgens een internationale conventie echter eerder bij 0,14 procent aanleunen.

De Amerikaanse wetenschappers zien de massa van het deeltje ruwweg in hetzelfde zoekgebied als de collega's in Genève: tussen 115 en 135 Gigaelectronvolt (GeV).