1 op 5 'levende planten' kan nog communiceren

Niet alle 'patiënten in vegetatieve staat' kunnen niet denken of communiceren. Uit een analyse van hersenscans van 16 patiënten blijkt dat één op vijf dat wél nog zou kunnen. Patiënten in vegetatieve staat worden ook wel eens levende planten genoemd, omdat ze wel nog leven maar voor de rest niets kunnen en op niets (kunnen) reageren.

Voor de test werden 16 patiënten bezocht, in Cambridge en in Luik. De wetenschappers brachten daarvoor een draagbare EEG-scanner mee en vroegen de patiënten zich in te beelden hun rechterhand te bewegen en te wiebelen met de tenen. Fysiek is het uitgesloten dat de patiënten dit kunnen, maar het was de wetenschappers om de hersenreacties te doen.

En die kregen ze: drie van de zestien patiënten produceerden betekenisvolle hersengolven, wat zoveel betekent als dat ze de vragen verstonden en er zelfs op konden reageren.

Van vegetatieve patiënten was al bekend dat ze 'wakkere periodes' hebben, ook al zijn ze zich niet bewust van zichzelf of hun omgeving.

MRI vs EEG
Eerdere onderzoeken met MRI-scans toonden al aan dat niet alle ogenschijnlijke planten ook écht 'planten' zijn. MRI-scans hebben echter twee nadelen: ze zijn duur én de resultaten zijn moeilijk te interpreteren. Patiënten die metalen implantaten hebben na ernstige verwondingen zijn ook sowieso uitgesloten voor MRI-scans. EEG-scans lijken dan ook de oplossing.

"Het is de manier om alle vegetatieve patiënten te bereiken", legt professor Adrian Owen van de universiteit in Cambridge uit. 

Wat doen?
De vraag is nu wat er zal gebeuren met deze 'ontdekking'. Volgens de wetenschappers kan het de manier veranderen waarop bewustzijnsproblemen worden geclassificeerd. Ook kan het helpen bij de bepaling of deze patiënten nog willen leven en zo ja, wat ze al dan niet graag hebben.

Levenskwaliteit
'Opgesloten' patiënten, personen die niet kunnen communiceren of bewegen, vinden het leven toch nog de moeite waard, zo bleek uit vorig onderzoek. Zeggen dat deze 'levende planten' geen levenslust hebben of dat het hen niet uitmaakt of ze leven of niet, klopt dus niet.

Paradox
"Er lijkt niets erger dan je van niets bewust zijn, maar dat hoeft niet zo te zijn. Wie zich van niets bewust is, kan ook geen pijn lijden. Maar het tegenovergestelde klopt wel: wie zich wél bewust is, kan net ondraaglijk lijden. Is het dan eerlijk dat wie 'weinig levenskwaliteit' heeft, geen middelen meer krijgt? Wie de wens uitdrukt te leven, mag die dat dan? We hebben dringend richtlijnen nodig  voor levensverlengende behandelingen", argumenteert directeur Julian Savulescu van het centrum voor neuroethica in Oxford.

"Belangrijker is dat er misschien een simpele, praktische manier bestaat om vegetatieve patiënten te helpen communiceren", concludeert professor klinische neurowetenschappen Paul Matthews. (edp)