Obama: "Amerika zal zich herstellen"

Door Tom Vandyck in Boston

"Nu is het moment om doortastend en wijs te handelen." Dat was de boodschap van de nieuwe VS-president Barack Obama tijdens zijn eerste, officieuze State of the Union, afgelopen nacht in Washington. "Dat niet alleen om onze economie te doen herleven, maar ook om een nieuwe basis te leggen voor langdurige welvaart."

Uur
Obama's haast één uur lange toespraak was geen echte State of the Union, hoewel ze er wel alles van weg had. Ook vannacht zaten alle gestelde lichamen van de Amerikaanse federale overheid in het halfrond van het Huis van Afgevaarigden en werd precies hetzelfde protocol gevolgd. Een president geeft officieel echter pas een State of the Union nadat hij een jaar in functie is geweest. Desalniettemin is het gebruikelijk dat ook nieuwe presidenten rond de tijd van de State of the Union beide huizen van het congres toespreken.

Prioriteiten
Naar Obama's toespraak was uitgekeken, omdat hij er na één maand in het Witte Huis zijn prioriteiten mee zou herbevestigen, net zoals dat met een State of the Union gebruikelijk is. Niet in de laatste plaats zou Obama ook een blik gunnen op zijn eerste begroting, die hij morgen in eerste versie neerlegt. Wat dat betreft, bevestigde de president dat hij, ondanks de vele honderden miljarden dure herstelplannen die hij de voorbije weken lanceerde, van plan is om het Amerikaanse begrotingstekort van 1,3 miljard dollar - een record - te halveren tegen het einde van zijn huidige regeerperiode.

Ernst crisis
Obama legde vannacht nogmaals de nadruk op de ernst van de economische crisis waar de VS en de wereld zich in bevinden. Daarbij liet hij niet na om zijn voorganger George W. Bush de zwarte piet toe te spelen. "We hebben in een tijdperk geleefd waarin we te vaak kortetermijnwinst verkozen boven welvaart op lange termijn, waarin we erin faalden om voorbij de volgende betaling, het volgende kwartaal of de volgende verkiezing te kijken", zei Obama. "Ondertussen werden kritieke debatten en moeilijke beslissingen doorgeschovennaar een ander moment of een andere dag. Wel, de dag van afrekenen is gekomen en de tijd om onze toekomst in handen te nemen is hier."

Herstelplan
Obama verdedigde nogmaals zijn 787 miljard dollar dure economische herstelplan, maar vertelde erbij dat het slechts een eerste stap is. Met name de financiële crisis moet verder beknot worden, zei Obama, omdat er geen echt herstel mogelijk is als het leenverkeer niet weer op gang komt. Obama toonde zich echter optimistisch dat dat zou lukken. "Hoewel onze economie verzwakt is en ons vertrouwen geschokt, hoewel we in moeilijke en onzekere tijden leven, wil ik dat elke Amerikaan vanavond dit weet: we zullen herbouwen, we zullen ons herstellen en we zullen hier sterker uitkomen dan voorheen."

Energie-gezondheid-onderwijs
Obama zei dat zijn eerste begroting zou investeren in drie gebieden die "absoluut kritiek zijn voor onze toekomst": energie, gezonheidszorg en onderwijs. Obama wil de uitstoot van broeikasgassen beperken door middel van een 'cap and trade'-systeem en vijftien miljard dollar per jaar in hernieuwbare energie investeren. Hij wil dit jaar de langverwachte hervorming van het falende Amerikaanse ziekteverzekeringssysteem door het congres sluizen. Tegen 2020 wil hij dat de VS opnieuw het hoogste percentage studenten met universitaire diploma's ter wereld klaarstoomt.

Belastingen
Dat alles wil Obama doen terwijl hij tegelijkertijd het begrotingstekort halveert dat hij erfde van George W. Bush en nog aandikte met zijn eigen economische herstelplannen. De middelen daarvoor moeten komen van hogere belastingen voor de rijken, besparingen in de overheidsuitgaven en de terugtrekking van Amerikaanse troepen uit Irak. Voortbouwend op één van zijn verkiezingebeloften kondigde Obama aan dat hij de belastingsverlagingen vam president Bush zou herroepen voor de twee procent rijkste Amerikanen. Gezinnen die tot 250.000 dollar bruto per jaar verdienen, zouden "geen cent" meer belastingen betalen. Obama meldde ook dat zijn team doende is om de begroting regel voor regel na te pluizen op verspilling en inefficiënties en op die manier al voldoende posten gevonden zou hebben om de komende tien jaar 2000 miljard dollar te besparen.

Irak
Over de terugtrekking uit Irak zei Obama weinig concreets, behalve dat zijn nationale veiligheidsstaf nog steeds bezig is met een doorlichting van de situatie op het terrein en dat hij "gauw" een nieuw Irakbeleid wil aankondigen. Obama wil wat dat betreft "een weg voorwaarts die Irak aan zijn eigen mensen overlaat en deze oorlog op een verantwoordelijke manier beëindigt", zei hij vannacht.

Augustus 2010
Volgens een aantal Amerikaanse media zou de Amerikaanse president al komende vrijdag uitpakken met een terugtrekkingsplan voor Irak. Dat zou hij naar verluidt doen tijdens een speech in de staat North Carolina. Obama zou van plan zijn om de oorlog te beëindigen in augustus 2010; negentien maanden na het begin van zijn presidentschap en drie maanden later dan hij tijdens de campagne beloofd had. Het Witte Huis laat zich vooralsnog echter niet op die datum vastpinnen en stelt dat de besprekingen met de legertop nog steeds aan de gang zijn.