Conservatieve partij aan kop in Litouwen

De conservatieven van de Vaderlandse Unie (TS) gaan aan kop bij de parlementsverkiezingen in Litouwen. Nadat 75 procent van de stemmen was geteld stond de partij op bijna achttien procent. De populistische combinatie van de Partij voor Orde en Recht, aangevoerd door de afgezette president Rolandas Paksas, en de Arbeidspartij van Viktor Oespaskitsj stond samen op ruim 23 procent.

Taaie strijd
De uitslag voorspelt een taaie strijd tussen de twee kampen om een coalitie te mogen vormen. TS-leider Andrius Kubilius zei te verwachten dat de president hem zal vragen een regering te vormen. Orde en Recht stond zelfstandig op 13,4 procent, de Arbeidspartij op tien procent. De regerende Sociaal-Democraten zaten met 12,2 procent net onder de partij van Paksas. Daarmee deden ze het veel beter dan verwacht, want er was voorspeld dat de Sociaal-Democraten met moeite de kiesdrempel van vijf procent zouden halen. De overige vier regeringspartijen haalden de kiesdrempel niet.

Anti-Europese coalitie mogelijk
Als Paksas en Oespaskitsj in de strijd met hun conservatieve aartsrivalen aan het langste eind trekken, kan er een coalitie komen die de Europese Unie voor het blok zet en een betere relatie met Rusland nastreeft. Dat zou een zware tegenvaller zijn voor president Valdas Adamkus, die fel heeft geageerd tegen de twee populisten en de kiezers op het hart drukte niet vanuit hun emotie te stemmen.

Afgezette president
Paksas werd in 2004 wegens schending van de grondwet en machtsmisbruik als president afgezet -het eerste Europese staatshoofd dat zoiets overkwam- en mag geen openbaar ambt meer vervullen. Vanuit de coulissen zal hij echter grote invloed blijven uitoefenen op zijn partij, die nu al de macht heeft in de hoofdstad Vilnius.

Aftreden minister
Oespaskitsj moest als minister van financiën aftreden wegens een belangenconflict met betrekking tot zijn vroegere vaderland Rusland. In mei 2006 vluchtte hij voor gerechtelijke vervolging naar Rusland, maar uiteindelijk keerde hij terug naar Litouwen, waar hij onder huisarrest werd geplaatst. Het onderzoek naar hem is nog gaande en hij mag Litouwen niet verlaten.

Referendum kerncentrale
De kiezers moesten niet alleen een nieuw parlement kiezen, maar ook hun mening geven over het lot van Litouwens enige kerncentrale. De Europese Unie wil dat de centrale, van het type Tsjernobyl, volgens afspraak in december volgend jaar wordt gesloten. Maar veel Litouwers zijn bang dan voor hun energie al te afhankelijk te worden van Rusland. Meer dan zeventig procent wil de centrale in Ignalina langer openhouden en alle belangrijke partijen hadden zich daar ook voor uitgesproken. Volgens de kiescommissie bestaat de kans dat het referendum, waarvan de uitslag overigens niet bindend is, ongeldig moet worden verklaard vanwege een te lage opkomst. Vlak voor het sluiten van de stembureaus had nog maar 45 procent van de kiesgerechtigden een stem uitgebracht, terwijl vijftig procent geldt als het minimum. (ap/vsv)