dmbuitenland

Ieren dreigen EU-verdrag te kelderen

Plannen om de besluitvorming in de Europese Unie te versoepelen dreigen opnieuw in de prullenmand te belanden als overmorgen de Ieren in een referendum stemmen over het Verdrag van Lissabon. Volgens sommige peilingen ligt het neenkamp op kop.

Volgens The Irish Times liggen de tegenstanders van het nieuwe EU-verdrag 5 procent voor. The Sunday Business Post geeft de voorstanders gewonnen, maar met 42 tegen 39 procent is er weinig verschil.

Alle ogen in de Europese Unie zijn deze week op Ierland gericht. Het land houdt als enige EU-lidstaat een referendum over het Verdrag van Lissabon, het Europese verdrag waarmee de ter ziele gegane Europese grondwet werd opgevist en dat begin volgend jaar van kracht moet worden.

De voorstanders van het nieuwe verdrag houden de adem in want het kan de verkeerde kant uitgaan in Ierland en dan zit Europa met een levensgroot probleem. Er is immers 'geen plan B' als de Ieren het Verdrag van Lissabon wegstemmen, waarschuwde Commissievoorzitter José Manuel Barroso. "Als de Ieren donderdag neen stemmen dan moet er opnieuw onderhandeld worden over een verdrag", zegt een hoge EU-ambtenaar.

Een zeer gulle unie
Aan de Ierse regering zal het alvast niet gelegen hebben. Zij heeft actief campagne gevoerd voor het Verdrag van Lissabon. De Ieren moeten ja stemmen omdat de Europese Unie zeer gul is geweest voor Ierland sinds zijn lidmaatschap in 1973. Dankzij de Europese subsidies heeft het land zich uit de armoede kunnen werken. Alle Ierse gezinnen hebben daarvan de vruchten kunnen plukken.

"Het Verdrag van Lissabon doet de Europese Unie efficiënter werken en is beter voor de burgers van Europa. Als de Europese Unie beter werkt, dan werkt ook Ierland beter", zegt de Ierse minister van Buitenlandse Zaken Micheal Martin.

De vraag is of de Ieren deze boodschap zo maar zullen slikken. Aan de boom van de Ierse economie is sinds kort een einde gekomen. De Keltische Tijger moet de jongste tijd stoom aflaten. Gezinnen maken zich zorgen over dalende vastgoedprijzen en vrezen dat de werkloosheid opnieuw zal stijgen.

Het neenkamp zou van deze onzekerheid kunnen profiteren. Dat kamp bestaat uit een samenraapsel van Sinn Féin - de enige partij in het Ierse parlement dat het nieuwe verdrag verwerpt - conservatieve zakenlui, Ierse nationalisten, vredesactivisten en tegenstanders van abortus.

Mary Lou McDonald, Iers Europarlementslid van Sinn Féin, vindt dat het nieuwe verdrag slecht is voor de Ieren. "Het laat competitie en privatisering toe in de gezondheidszorg en in het onderwijs en het nieuwe verdrag ondermijnt de Ierse neutraliteit." De regering van Brian Cowen, die vorige maand Bertie Ahern opvolgde, diens Fianna Fail en de andere oppositiepartijen vinden die bewering nonsens: het Verdrag van Lissabon beschermt niet alleen de Ierse neutraliteit maar ook zijn openbare diensten.

De Ierse bevolking raakt alleen maar verward van zoveel tegenspraak. De Ieren begrijpen helemaal niks van het nieuwe verdrag. Dat is de belangrijkste reden die ze opgeven voor hun neenstem. Geef de Ieren eens ongelijk? Het Verdrag van Lissabon hangt aan elkaar met protocollen, annexen en andere aanhangels. De tekst is bewust onleesbaar gemaakt. Enkel op die manier kon het gros van de bepalingen van de Europese grondwet worden gered, nadat Fransen en Nederlanders die tekst in referenda drie jaar geleden hadden weggestemd.

In Europese kringen vreest men dat donderdag de nieuwe 'reparatietekst' wordt afgekeurd, waardoor alle inspanningen die de voorbije jaren werden geleverd om de Unie soepeler te doen werken te niet gedaan worden. Zonder nieuw verdrag blijft het Verdrag van Nice van kracht. Niemand in de Europese Unie is tevreden met die tekst, die onvoldoende rekening houdt met de gevolgen van de recente uitbreiding van Europa naar het oosten.

Mooi weer en hoge opkomst
Als de Ieren neen stemmen rest hen maar een paar opties. Een nieuw referendum organiseren. Dat deden de Ieren in 2001 toen ze het Verdrag van Nice wegstemden. In het nieuwe referendum kreeg dat verdrag alsnog een meerderheid achter zich. Meer opt-outs onderhandelen, waardoor Ierland op bepaalde terreinen niet moet meedoen met het Europees beleid. Vandaag hebben de Ieren al bepaalde opt-outs op het vlak van justitie en migratie. De derde en meest radicale oplossing voor de Ieren bestaat erin uit de Europese Unie te stappen.

De opkomst bij het referendum kan overmorgen bepalend zijn voor de uitslag van de volksraadpleging. De Ierse regering hoopt op mooi weer en op een hoge opkomst. De oppositie zet in op regen en hoopt met een lage opkomst de winst te kunnen verzilveren. (Johan Corthouts)