Egyptische president zet legerleiding af

dm UPDATE De nieuwe Egyptische president Mohammed Morsi heeft de chef van het leger, veldmaarschalk Mohammed Hussein Tantawi, opzij gezet. Hij werd verplicht op pensioen gestuurd. Ook de baas van de generale staf, luitenant-generaal Sami Anan, werd uit zijn functie ontheven.

Als opvolger duidde Morsi één van zijn vertrouwelingen aan: Abdel Fattah al-Sisi. Tegelijkertijd hief Morsi ook de interimgrondwet op. Het leger had die interimgrondwet kort voor de presidentsverkiezingen goedgekeurd, met als doel het inperken van de macht van de politiek.

Geen verklaring
Verder duidde Morsi ook een vicepresident aan: rechter Mahmoed Mekki. Het is nog maar de tweede keer in dertig jaar dat deze functie wordt geactiveerd. Morsi gaf nog geen verklaring voor zijn daden. Het is ook nog niet duidelijk hoe het leger zal reageren.

Gouden handdruk?
Met het afzetten van de legertop lijkt president Morsi de macht volledig naar zich toe te trekken. Toch zijn er nog heel wat vragen rond de verplichte pensionering van veldmaarschalk Tantawi (76) en stafchef  Annan (63). Gaat het echt om een machtsstrijd of eerder een gouden handdruk voor de bejaarde generaals van het ancien regime onder Moebarak?

De twee werden dan wel uit hun functie gezet, maar tegelijk maakte Morsi hen presidentieel adviseurs. Ze kregen ook een onderscheiding van de Orde van de Nijl, één van de hoogste bekroningen binnen de Republiek. Het is niet duidelijk in hoeverre er afspraken werden gemaakt met het leger: dat heeft nog niet gereageerd.

Crisisoverleg
Feit blijft wel dat de president en Tantawi elkaar bijna dagelijks zagen. De voorbije dagen was er herhaaldelijk crisisoverleg naar aanleiding van de moordaanslag door extremisten op zestien Egyptische soldaten in Sinaï.

Leger controleren
Het opheffen van de interimgrondwet door Morsi is wel erg gewaagd. De president zou daarvoor immers niet bevoegd zijn, luidt de algemene opvatting. Morsi heeft altijd beweerd dat een Arabisch president het leger moet controleren, zijn doel lijkt hij nu te hebben bereikt.

Defensie
Moslimbroeder Morsi is sinds juni verkozen als president van Egypte. Er waren al lange tijd spanningen tussen zijn partij en het leger. Tantawi was defensieminister onder president Hosni Moebarak. Die moest in februari vorig jaar aftreden na aanhoudend straatprotest. Tantawi nam zijn functie tijdelijk over tot aan de verkiezingen.

Eerder zette Morsi ook al het hoofd van de inlichtingendienst af, na de aanval op een Egyptische grenspost op het schiereiland Sinaï. Daarbij kwamen 16 grensbewakers om het leven.