Hosni Moebarak: stugge staatsman zonder visie

De vroegere Egyptische president Hosni Moebarak legde voor een officier uit de provincie een indrukwekkende carrière af, alvorens zijn volk hem na bijna 30 jaar van de macht verdreef. Uiteindelijk waren het wel de generaals die Moebarak tot ontslag dwongen. Maar zonder de vele demonstranten die begin 2011 op het Tahrirplein in Kairo, in Alexandria en Suez dagenlang slogans tegen hun president schreeuwden, zou hij vermoedelijk tot zijn dood president van Egypte gebleven zijn.

Moebarak trad op 11 februari 2011 terug. Op 2 juni van dit jaar veroordeelde een rechtbank de 84-jarige staatschef wegens medeplichtigheid aan de dood van meer dan 800 demonstranten tot levenslang. Tot op het eind toonde hij geen berouw.

De ex-president werd door het westen lange tijd als een betrouwbare partner beschouwd. Hij dankte dat aan zijn gematigde koers en zijn voortdurende inspanningen als bemiddelaar in het Midden-Oostenconflict. De bondgenoten in de Verenigde Staten en Europa deinsden er ook niet voor terug een oogje toe te knijpen als de autoriteiten in Kairo zich schuldig maakten aan schendingen van de mensenrechten, verkiezingsmanipulatie en andere ondemocratische praktijken.

Militaire carrière
Zoals zijn voorgangers Gamal Abdel Nasser en Anwar el Sadat klom ook Moebarak, die in de oorlog tegen Israël in 1973 de leiding had over de luchtmacht, via een militaire carrière op tot de hoogste regionen van de Egyptische staat. Sadat benoemde hem in 1975 tot vicepresident, en toen die in 1981 werd vermoord, volgde Moebarak hem op als president. Hij bouwde daarna met grote standvastigheid zijn macht uit.

Moebarak was zo'n twintig jaar lang onbetwist de meest invloedrijke staatsleider in de regio. Pas de laatste jaren kreeg hij concurrentie in de persoon van de nog oudere Saoedische koning Abdoellah, die zijn titel van "hoeder van de heilige plaatsen" gebruikte om zich te profileren als "leidende islamitische persoonlijkheid".

Zigzagparcours
In Egypte zelf legde Moebarak een zigzagparcours af. Hij trad met harde hand op tegen de islamitische extremisten die in de jaren 90 intellectuelen, ambtenaren, buitenlandse toeristen en koptische christenen doodden. Later deed hij echter grote toegevingen aan de minder radicale islamisten, wiens invloed onder de bevolking voortdurend toenam.

Vannacht verluidde uit veiligheidskringen dat Moebarak klinisch dood is verklaard na een hartaanval. Vele Egyptenaren hadden wellicht liever gehad dat hun gehate ex-president de doodstraf had gekregen als boetedoening voor zijn daden.