Canada blokkeert folterproces tegen George W. Bush

Terreurverdachten die het slachtoffer waren van onmenselijke behandeling door Amerikaanse diensten dienden vorige maand in Canada klacht in tegen de voormalige Amerikaanse president George W. Bush. De Canadese minister van Justitie heeft de zaak echter onmiddellijk laten sluiten. "Een politieke beslissing", hekelen de indieners.

Hassan bin Attash, Sami el- Hajj, Muhammed Khan Tumani en Murat Kurnaz hebben jaren in voorhechtenis gezeten in Guantanamo of op een militaire basis in Afghanistan. Ze werden geslagen, vastgeketend aan de muur, blootgesteld aan extreme temperaturen en beroofd van eten, water en slaap. Met de hulp van het Centrum voor Constitutionele Rechten (CCR) en het Canadese Centrum voor Internationale Justitie (CCIJ) zoeken ze gerechtigheid.

Folteren
CCR en CCIJ hebben onlangs twee brieven gestuurd aan Robert Nicholson, de Canadese minister van Justitie en procureur-generaal. Ze vroegen hem om een gerechtelijk onderzoek in te stellen tegen de voormalige Amerikaanse president George W. Bush omdat die"groen licht gaf voor het folterprogramma van zijn regering". Nicholson reageerde niet, dus diende CCIJ in naam van de vier mannen klacht in op 20 oktober. Meer dan vijftig mensenrechtenorganisaties en prominenten steunen de zaak.

Als ondertekenaar van het VN-Verdrag tegen Foltering is Canada "verplicht een persoon op zijn grondgebied te vervolgen als er een redelijk vermoeden is dat hij heeft gefolterd", staat in de eerste brief van 29 september. Zoals gepland was Bush op 20 oktober in Canada voor een economische top in Surrey, Brits-Columbia. Onder het VN-Verdrag hadden de VS en Canada prompt een onderzoek moeten instellen om hem voor foltering te vervolgen.

Lijvig dossier: 4.065 blz
CCR en CCIJ hebben een lijvig dossier tegen Bush. Hun aanklacht telt 65 pagina's met nog eens 4.000 pagina's ondersteunend materiaal, die ze in bijlage van hun brief aan de procureur-generaal hebben gestuurd. In de brief aan minister Nicholson schreven ze: "Bush is individueel en als opperbevelhebber verantwoordelijk voor de folterpraktijken van zijn ondergeschikten die hij beval of vergoelijkte."

"De wettelijke basis voor deze zaak is zeer sterk", verklaart Matt Eisenbrandt, juridische directeur van CCIJ. De vier mannen "hebben recht op een rechtszaak waarin hun bewijsmateriaal aan bod komt". Katherine Gallagher, advocaat bij CCR, noemt Canada's beslissing "een heel duidelijk voorbeeld van politiek die het gerecht overtroeft". De Canadese regering heeft "alles in het werk gesteld om George Bush te beschermen tegen aansprakelijkheid voor foltering".

Alarmerende gevolgen
De beslissing kan mogelijk verstrekkende en ronduit alarmerende gevolgen hebben, waarschuwen activisten. Als zowel Canada als de VS weigeren om Bush en zijn regering voor de rechter te dagen, versterkt dat het gevoel van onschendbaarheid bij Amerikaanse functionarissen.

"Het ondergraaft het volledige rechtssysteem en de internationale mensenrechten", meent Gallagher. "Beide landen roepen geregeld de mensenrechten in om hun daden te verantwoorden, maar nu lijkt dat vooral hypocriet." (ips/adb)