Noorse rechters geven Breivik geen platform voor ideologie

dm UPDATE Anders Behring Breivik, die bekend heeft de dader te zijn van het bloedbad dat afgelopen vrijdag in Noorwegen het leven kostte aan 93 mensen, heeft de rechtbank van Oslo verlaten. Breivik verscheen voor de eerste keer voor de rechter.

"De hoorzitting is beëindigd. De zaal is leeg", zo luidt het bij een veiligheidsverantwoordelijke van de rechtbank. De zitting vond plaats achter gesloten deuren. Eerder op de dag hadden jongeren de wagen aangevallen waarin de verdachte vervoerd werd.

Rechter Kim Heger moet zich echter nog uitspreken over de voorlopige aanhouding van Behring Breivik. Tv-beelden tonen een stoet van politiewagens en twee wagens met geblindeerde ruiten die de rechtbank verlaten. De politie heeft de voorlopige aanhouding van de verdachte gevraagd voor een periode van acht weken, die nog verlengd kan worden. De gebruikelijke duur van een voorlopige hechtenis is in Noorwegen vier weken.

Zelfbedachte ideologie
De voorgeleiding vond dus plaats achter gesloten deuren. De rechters beslisten daartoe na verzoeken van politie en het Openbaar Ministerie. Die willen voorkomen dat Breivik de zitting gebruikt om zijn deels zelfbedachte ideologie ten toon te spreiden. Breiviks ideeën zijn onder meer gekant tegen het multiculturalisme.

Breivik had ook gevraagd of hij en zijn advocaat in uniform mochten voorkomen, maar ook dat werd geweigerd. Hij moest vandaag nog niet zeggen of hij onschuldig of schuldig pleit. Volgens zijn advocaat bekent hij de aanslagen, maar vindt hij dat geen reden voor een straf.

Poolse handlanger
Het Poolse openbaar ministerie ontkent intussen dat de politie een internetverkoper van chemische producten heeft gearresteerd. Radiostation RMF FM had bericht dat een man uit Wroclaw in Zuid-Polen gisteren gearresteerd was op verdenking van betrokkenheid bij de aanslagen. De politie zegt wel dat ze samen met het Poolse Centraal Onderzoeksbureau en het Nationaal Veiligheidsagentschap een onderzoek voert, op basis van een tip van de Noorse politie. Meer details kan de politie niet geven.

"De Noorse politie leidt dit onderzoek", zei Mariusz Sokolowski van de landelijke politie. "Ik wil niet dat de informatie die we hebben verzameld hun onderzoek zou schaden." Breivik had geschreven dat hij de chemicaliën voor zijn aanslagen gekocht had van een Poolse verkoper.

Minuut stilte
De Noorse premier riep gisteren op tot de minuut stilte. Zweden, Denemarken, IJsland en Finland deden mee. Koning Harald V en premier Jens Stoltenberg van Noorwegen hebben de minuut stilte ingeleid in de aula van de Universiteit van Oslo. Zij hebben als eersten hun handtekening gezet in een condoleanceregister voor de slachtoffers van de aanslagen. Het hele openbare leven kwam kort tot stilstand. Treinen, bussen en vliegtuigen stonden stil en op de beurs was geen activiteit.

Lager dodentol
De Noorse politie stelt het aantal doden door de schietpartij op het eiland Utoya ondertussen wellicht naar beneden bij. "Door wat we nu weten lijkt het erop dat wij het aantal mensen dat gedood is, lager zullen stellen'', zei het hoofd van de politie, Oeystein Maeland, vanochtend. Tot nu toe staat het aantal doden op 86. Een aantal mensen wordt nog vermist.

De politie bewaakt vanaf vandaag ook het huis in Frankrijk van de vader van Breivik. Ongeveer twaalf agenten werden aan het huis van Jens Breivik (76) in het Zuid-Franse Cournanel geposteerd. De vader zou momenteel in Spanje zitten, omdat hij de aandacht van de media niet meer aankon. De oud-diplomaat verklaarde eerder al dat hij sinds 1995 geen contact meer heeft gehad met zijn zoon. (adb)