Europa haalt uit naar nationale aanpak aswolk

Tijdens een debat in Straatsburg hebben talrijke Europarlementsleden vandaag uitgehaald naar de wijze waarop de nationale overheden in Europa de voorbije dagen de gevolgen van de uitbarsting van de IJslandse vulkaan op het luchtverkeer hebben aangepakt.

De gebeurtenissen bewijzen volgens verschillende Europarlementsleden de nood aan een soepelere en op Europees niveau gecoördineerde aanpak.

"Coordinatie moet beter"
"Hoe is het mogelijk dat u de zaken blijft tegenhouden? Waarom blijven de lidstaten altijd hun bevoegdheden afschermen en laten ze de coördinatie over het beheer van het luchtruim niet aan Europa?", lanceerde Europarlementslid Dirk Sterckx (Open Vld) een aanval aan het adres van de Spaanse staatssecretaris voor Europese Zaken Diego Lopez Garrido.

Ook christendemocraat Mathieu Grosch stelde dat de gebeurtenissen van de voorbije dagen "duidelijk hebben gemaakt dat de coördinatie tussen de lidstaten moet verbeteren". "De lidstaten verzetten zich tegen Europese coördinatie, maar het is duidelijk aangetoond dat deze coördinatie onontbeerlijk is", verklaarde de Duitstalige Belg.

Eenmaking luchtruim
Grosch was een van de vele sprekers die wees op het belang van de eenmaking van het Europese luchtruim. Dat zou volgens hem de veiligheid en de efficiëntie van het overheidsoptreden in de huidige crisis ten goede zijn gekomen. Het Europees Parlement heeft de wetgeving al goedgekeurd, maar de lidstaten staan op de rem.

Garrido had even voordien het debat over de crisis in de luchtvaart geopend met de eenvoudige vaststelling dat de Europese Unie weinig of geen bevoegdheden kan aanwenden bij het beheren van deze crisis. De Spanjaard herinnerde eraan dat de nationale overheden beslissen over het openen of sluiten van hun luchtruim.

"Testvluchten verliepen zonder problemen"
Tal van Europarlementsleden hekelden dat de regeringen zich dagenlang op het computermodel van het Volcanic Ash Advisory Centre van de Londense Met Office hebben gesteund om een algemeen vliegverbod te handhaven. "De sluiting was een snelle reactie op een onbekend probleem. De veiligheid staat voorop, maar de testvluchten verliepen zonder problemen. Er is meer maatwerk nodig", zei de Nederlandse christendemocrate Corien Wortmann-Kool.

Pas op maandag - vijf dagen nadat de Eyjafjallajökullvulkaan zich voor het eerst had geroerd - pleegden de ministers van Transport voor het eerst op Europees niveau overleg en werd er besloten om flexibeler op te treden en het luchtverkeer opnieuw op gang te brengen via de onderverdeling van het luchtruim in een aantal zones. Die oplossing werd in Straatsburg gunstig onthaald.

"Buitengewone gebeurtenis"
Eurocommissaris Siim Kallas dichtte sommige tussenkomsten toe aan verkiezingskoorts. "Dit was een buitengewone gebeurtenis waarmee we nog niet eerder te maken kregen. Het is niet zomaar wat sneeuw die uit de lucht valt", zei hij. De eurocommissaris beaamde dat de coördinatie versterkt kan worden, maar hij ontkende dat het omzichtige Europese model had gefaald.

Kallas betoogde dat politici geen arbitraire beslissingen kunnen nemen wanneer de veiligheid van passagiers op het spel staat. Zij moeten zich beroepen op de bestaande modellen en het advies van onafhankelijke experts en instellingen. Zo wees de eurocommissaris erop dat een testvlucht van British Airways het voorbije weekeinde problemen aan het licht had gebracht.

Repatriëring komt eerst
Zowat alle sprekers waren het erover eens dat de repatriëring van gestrande passagiers de eerste prioriteit moet zijn. Said El Khadroui (sp.a) wil een Europese task force die oplossingen moet uitdenken om de tienduizenden Europeanen terug thuis te krijgen. Op langere termijn pleit hij voor een Europees draaiboek voor de repatriëring van Europeanen in uitzonderlijke omstandigheden.

Intussen heeft de Europese Commissie een werkgroep opgericht die de economische impact moet bestuderen. De meeste sprekers begrepen dat de luchtvaartsector bij de overheden om steun zoekt om een crisis te overwinnen "die nog erger is dan de terreuraanslagen van 11 september 2001". (belga/tw)