Vernietigend VN-rapport voor Congolese militairen

Uitgerekend op de dag dat de Congolese regering de
formele uitnodiging voor koning Albert II overmaakte om de feestelijkheden rond de 50ste verjaardag van de onafhankelijkheid bij te wonen, raakte een bijzonder kritisch VN-rapport bekend over het Congolese regeringsleger. Ondertussen woedt in ons land de discussie over deelname van Congolese militairen aan het militair defilé op 21 juli voort.

In het rapport, dat morgen aan de VN-mensenrechtenraad wordt voorgelegd, schrijven experts dat het Congolese leger en de ordediensten zich systematisch schuldig maken aan zware misdaden tegen burgers. "De mensenrechtensituatie in Congo is bijzonder zorgwekkend en is nog verder aan het achteruitgaan", concluderen de VN-experts. "Leden van het regeringsleger, de nationale politie, het nationale inlichtingenagentschap en andere inlichtingendiensten zijn verantwoordelijk voor willekeurige executies, seksueel geweld, foltering, willekeurige arrestaties, dwangarbeid en afpersing."

Inzake verkrachtingen hebben de rapporteurs het over "een alarmerend hoog cijfer". In de eerste negen maanden van 2009 werden dubbel zoveel gevallen vastgesteld als in dezelfde periode in 2008. Het regeringsleger blijft daarbij de belangrijkste schuldige. Het rapport somt ook schokkende details over het seksueel misbruik op. "Vrouwen en meisjes die willekeurig geëxecuteerd en verminkt worden nadat ze slachtoffer werden van een groepsverkrachting. Sommige slachtoffers werden teruggevonden met vuurwapens, stukken hout of zand in hun lichaam."

Congolese mensenrechtenactivisten en journalisten die de wantoestanden pogen aan te klagen, lopen bovendien groot gevaar. Minstens even zorgwekkend is dat de rapporteurs tot het besluit komen dat de Congolese overheid weinig of niets doet aan de misbruiken. Zeer opmerkelijk: de experts vragen zich openlijk af of het voor donorlanden eigenlijk nog wel mogelijk is om bijstand te verlenen aan het Congolese veiligheidsapparaat.

Officieren niet gescreend
Zo was er een concreet VN-voorstel om binnen het leger een screeningsmechanisme te installeren voor hogere officieren dat moest controleren of commandanten geen mensenrechtenschendingen hadden begaan. Volgens de VN zou de Congolese regering expliciet geweigerd hebben om zo'n controlesysteem in te stellen. "De weerstand van de regering om echte veiligheidshervormingen door te voeren zadelt hulppartners op met het dilemma of ze hun engagement nog wel verder moeten zetten."

Het VN-rapport lijkt haaks te staan op de wens van defensieminister Pieter De Crem en een aantal Franstalige ministers om Congolese militairen met het Belgische leger te laten defileren op 21 juli. Vicepremier Joëlle Milquet liet zich in deze krant positief uit over een mogelijke Congolese deelname aan de parade. MR-minister van Ontwikkelingssamenwerking Charles Michel haalde dan weer uit naar sp.a'er Dirk Van der Maelen die de Congolese militairen plunderaars, verkrachters en moordenaars had genoemd. Michel verwijt Van der Maelen "karikaturale woordenschat".

Het rapport geeft de oppositie alvast extra argumenten in handen bij de interpellatie van minister De Crem vandaag. Die moet in de Kamercommissie Defensie uitleg geven bij zijn demarche om het Congolese leger uit te nodigen voor het militair defilé. (Koen Vidal en Thomas Mels)