Tony Blair rechtvaardigt oorlog tegen Saddam Hoessein

Tony Blair heeft stap voor stap zijn omstreden beslissing verdedigd om in 2003 aan de zijde van de Amerikanen oorlog te voeren tegen Saddam Hoessein. Voor de Britse onderzoekscommissie over Irak gaf hij als verantwoording de "verschrikkelijke" wapens die "fanatiekelingen" dreigden te gebruiken.

Tony Blair, Britse premier van 1997 tot 2007, hamerde er meteen op dat "het uitgesloten was dat het minste risico genomen zou worden". "Er moest aan dat alles een halt toegeroepen worden." Blair ging daarbij uitvoerig in op "de wereld van na 11 september 2001".

Chemische wapens
"Na de aanslagen van al-Qaida op het Amerikaanse World Trade Center werd ons gezegd dat die religieuze fanatiekelingen chemische, biologische of nucleaire wapens zouden gebruiken als ze die in handen zouden krijgen (...) goed om 30.000 mensen te doden als ze dat hadden gekund". "Dat heeft onze inschatting van de risico's volledig omgegooid", antwoordde Blair op de vraag van John Chilcot, de voorzitter van de commissie: "Waarom zijn we Irak binnengevallen?".

Gerechtvaardigd
"Ik zou het niet gedaan hebben als ik niet dacht dat het gerechtvaardigd was", zei de vroegere regeringsleider, die zijn derde ambtstermijn moest inkorten door het dossier-Irak. Het dossier hield hem ook van het voorzitterschap van de Europese Unie af en overschaduwt de "moderniseringen" die hij doorvoerde.

Twee verwijten
Halverwege de hoorzitting, die zes uur zou duren, ontkende Blair twee zaken die hem aangewreven worden. Nee, hij beloofde de Amerikaanse president George Bush niet met of zonder mandaat van de VN ten strijde te trekken als de diplomatie zou falen. Het verwijt was dat zij dit een jaar voor de oorlog, in de lente van 2002, tijdens een tête-à-tête op de Texaanse ranch van Bush overeengekomen waren. En nee, hij stapte niet in het conflict om het bewind in Bagdad te wijzigen, dat hij "monsterlijk" noemde. Hij deed dat omdat Saddam Hoessein de inspectie weigerde van zijn arsenaal massavernietigingswapens, dat in werkelijkheid niet bestond.

Massavernietigingswapens
Ik heb president Bush beloofd "dat we ons met Saddam Hoessein moesten bezighouden (...) maar de manier waarop, lag open", verzekerde Blair. "Ik geloofde zonder de minste twijfel dat Irak massavernietigingswapens had", voegde hij eraan toe ter attentie van de critici die ervan overtuigd zijn dat de massavernietigingswapens een voorwendsel waren om de publieke opinie en het parlement over de streep te trekken.

Staatsgeheimen
De ex-premier leek volkomen beheerst en deed geen enkele onthulling in het eerste deel van het verhoor. Zijn getuigenis werd met een minuut vertraging uitgezonden om te vermijden dat staatsgeheimen prijsgegeven zouden worden. In de zaal zat een twintigtal ouders van de 179 soldaten die in Irak sneuvelden. "Ik zou willen dat hij me in de ogen kijkt en zegt 'het spijt me'. Maar daar heeft hij het lef niet voor", zei Theresea Evans, wier zoon Llywelyn de eerste dag van het conflict gedood werd. (afp/adb)