"Werkgevers saboteren Interprofessioneel Akkoord"

In een uitzonderlijke demarche haalt ABVV-voorzitter Rudy De Leeuw fel uit naar de andere sociale partners: de top van VBO en Unizo. 'De werkgevers breken hun woord', zegt hij. 'In tal van sectoren komen ze achter onze rug terug op de afspraken die ze in het IPA zelf ondertekend hebben. Dat gebeurt zo systematisch dat wij vermoeden dat VBO en Unizo die sabotage van het IPA zelf organiseren.'

"Flagrante kwade trouw"
Uiterlijk lijkt Rudy De Leeuw de rust en onverstoorbaarheid zelve, vandaar dat zijn felle uithaal in De Morgen zo opmerkelijk is. Maar volgens hem is de 'kwade trouw' zo flagrant dat het sociaal overleg zelf op springen staat.

Waarover gaat het? In België bestaat het overleg uit drie niveaus. Eerst het algemene: dat zijn de bekende Interprofessionele Akkoorden (IPA's), met basisafspraken die voor alle privésectoren en -bedrijven en hun werknemers gelden. Dan zijn er verdere akkoorden per sector en dan per bedrijf. Sectoren of bedrijven die zich meer kunnen permitteren, kunnen royalere akkoorden afsluiten. Sectoren en bedrijven die het water aan de lippen hebben, houden zich aan de minimumafspraken en doen er niets bij.

"Boycot op het terrein"
Rudy De Leeuw: "Maar nu zien wij in één beweging drie aanvallen op dat model. Eén: de top van het VBO en Unizo komt terug op gemaakte afspraken. Niet officieel, niet aan de onderhandelingstafel, want dat kunnen ze moeilijk: ze hebben het IPA ondertekend. Maar op het terrein zien we een boycot."

Het gaat vooral om één maatregel: de premie van 250 euro netto. Dat is wat elke werknemer in de privésector ontvangt boven op de index (als die er dit jaar al zal komen). Precies omdat de bedrijven het moeilijk hebben door de economische crisis gingen de vakbonden akkoord om geen procentuele opslag te vragen - wat de werkgever ook bruto aardig wat zou kosten - maar één nettopremie, voor iedereen gelijk.

Per sector en bedrijf mochten ze zelf uitmaken hoe die uit te betalen: meer maaltijdcheques, invoering van ecocheques, enzovoort. En die afspraak zou alleen maar doorgaan als de werkgevers bovendien nog eens de beruchte pakketten lastenverlagingen kregen die het IPA zo duur maakten en die in de pers tot zoveel reactie leidden. Maar omdat het over een 'centenopslag' ging, voor iedereen netto evenveel euro erbij, betekende dat dat de laagste inkomens procentueel de grootste opslag kregen. En dat was cruciaal voor de vakbonden.

"Premie alleen voor voltijdsen"
De Leeuw: "Nu zien we dat ze, héél bewust, die premie alleen reserveren voor de voltijdse werknemers. Niet voor de deeltijdsen. Tegen alle afspraken in krijgen die een kleinere premie. In de metaalverwerkende nijverheid staat dat zelfs expliciet in een ontwerpakkoord. Dat kan dus niet.

"Terwijl Pieter Timmermans van het VBO en Karel Van Eetvelt van Unizo héél goed weten wat ze hebben ondertekend: voor iedereen evenveel. Omdat die deeltijdsen de kleinste inkomens hebben, dat die sowieso bestaan uit de kwetsbaarste groepen, zoals (alleenstaande) vrouwen en oudere werknemers, en dat de crisis daar het hardste toeslaat."

Besluit: "Wij eisen dus in alle sectoren en alle bedrijven de correcte uitvoering van het IPA: iedereen plus 250 euro. Ook de deeltijdsen."

"Men wil onder minimum gaan"
En daar houdt het niet op. De Leeuw: "Over het algemeen zien we een trend waarin de werknemers in bepaalde sectoren het mes op de keel wordt gezet: men wil het IPA niet uitvoeren, meer nog, men wil onder het minimum gaan. Ik denk aan de bouwsector, waar men meer flexibiliteit wil - dat was een punt waarover op het IPA geen akkoord was en er dus niet kwam. De werkgevers in de bouw willen 50 overuren meer. En ze dreigen daar onze mensen af: als er niet meer overuren komen, betalen ze de afgesproken premies bij tijdelijke werkloosheid niet meer uit."

Generatiepact
En het gaat niet alleen over onwillige bedrijven of sectoren. De toponderhandelaars van de werkgevers schatten 'de stand van het land' totaal verkeerd in, zegt De Leeuw.

"In een interview in La Libre zei Timmermans van het VBO vorige week dat er dringend een nieuw Generatiepact nodig is? Beseft hij wel de psychologie van de meeste werknemers? Die ondergaan een economische crisis waarvan de kleinste man weet dat die veroorzaakt is door fouten en hebzucht in de financiële sector. Maar zij krijgen de hardste klappen: elke week sluiten bedrijven een paar afdelingen en komen er duizenden werklozen bij. En nu zegt het VBO: een nieuw Generatiepact. Straks gaan ze die mensen nog wat harder opjagen, die mensen die pas een brugpensioen kregen - en niet omdat ze het wilden, maar omdat het moest -, en hen ook dat sociale vangnet afnemen. En terwijl er zoveel werklozen meer zijn, gaat men de ouderen verplichten langer te werken. Dat is gewoon unfair."

Besluit: "Ik zie nu overal vooral heel veel frustratie. In plaats van daar bedachtzaam mee om te gaan en gemaakte afspraken na te komen, drukken de werkgevers de gaspedaal nog extra in. Ik vrees dat dit tot grote woede kan leiden. En als ABVV laten we onze mensen niet in de steek. Dan komen er maar acties." (Walter Pauli)