Buitenlandse spionnen doen zich hier voor als journalisten

Tientallen buitenlandse spionnen die in Brussel actief zijn, geven zich uit voor journalisten. Dat zegt Alain Winants, de chef van de Staatsveiligheid.

Groeiend aantal nepjournalisten
Winants waarschuwde voor het groeiende aantal als nepjournalisten vermomde spionnen tijdens een openbare hoorzitting in de Senaatscommissie Justitie. Die behandelde een wetsvoorstel dat de inlichtingendiensten uitgebreide nieuwe bevoegdheden wil geven.

"Ettelijke tientallen"
"Om het even wie kan zich uitroepen tot journalist", verklaarde Winants tijdens de hoorzitting. "Het is ontstellend hoeveel Chinese en Russische journalisten er in Brussel rondlopen, van wie men zich terecht kan afvragen of ze ooit een opleiding tot journalist hebben genoten." In de wandelgangen preciseerde Winants in een gesprek met de redactie dat het gaat om "ettelijke tientallen" nepjournalisten, die het beroep gebruiken als dekmantel voor hun spionageactiviteiten.

Op de vraag of agenten van de Staatsveiligheid zich nooit presenteren als journalist om op die manier aan informatie te geraken, antwoordde Winants ontkennend. "Mijn agenten houden zich aan de wet", stelde hij. Indien het wetsvoorstel op de Bijzondere Inlichtingenmethodes (BIM) echter wordt goedgekeurd, kunnen agenten van de Belgische inlichtingendiensten binnenkort volkomen legaal een valse identiteit aannemen en zich bijvoorbeeld uitgeven voor journalist.

Scherpe kritiek
De Belgische wetgeving definieert spionage als het verzamelen van inlichtingen die niet voor het publiek beschikbaar zijn. "Wat doet een journalist anders?", vroeg Manuel Lambert van de Franstalige Liga van de Mensenrechten zich af. "De wettelijke definitie is veel te vaag. Een journalist die een corruptiezaak bovenspit op basis van vertrouwelijke documenten die niet voor iedereen toegankelijk zijn, is toch geen spion?"

De Liga heeft scherpe kritiek op het BIM-wetsvoorstel en is vooral bezorgd over de mogelijkheid dat de informatie die de Staatsveiligheid en de militaire inlichtingendienst Adiv zal verzamelen via bijzondere inlichtingenmethodes ook voor gerechtelijke doeleinden gebruikt zal worden, bijvoorbeeld als bewijsmateriaal tijdens een proces.

Het BIM-wetvoorstel, dat werd ingediend door senator Hugo Vandenberghe (CD&V), voorziet dat journalisten een speciale bescherming genieten tegen het gebruik van buitengewone methodes door de geheime diensten. Zij kunnen zich beroepen op hun wettelijk beschermd bronnengeheim, net zoals ook advocaten en geneesheren omwille van hun beroepsgeheim een extra bescherming genieten. BIM-technieken kunnen enkel tegen deze beroepsgroepen ingezet worden als de inlichtingendiensten voorafgaandelijk concrete aanwijzingen hebben dat de advocaat, arts of journalist "persoonlijk en actief meewerkt of meegewerkt heeft aan het ontstaan of de ontwikkeling van de bedreiging".

Geen definitie
Het probleem is dat er geen eenduidige definitie bestaat van wie zich journalist mag noemen, zo moest Pol Deltour van de Algemene Vereniging van Beroepsjournalisten in België (AVBB) toegeven. Naast de door het ministerie van Binnenlandse Zaken erkende en wettelijk beschermde beroepsjournalisten die lid zijn van het AVBB, zijn er ook journalisten van de periodieke pers, lokale correspondenten die journalistiek als bijberoep uitoefenen en al dan niet professionele internetjournalisten.

"Volgens de huidige normen is zelfs Malika El Aroud een journaliste", sneerde Winants. El Aroud is een van de verdachten in een recent terrorismeonderzoek en is zeer bedrijvig op jihadistische websites. (Georges Timmerman)