Lonen twee jaar bevroren

De koopkracht van de Belgische loontrekkenden zal de komende twee jaar nauwelijks stijgen. Dat liet premier Yves Leterme (CD&V) uitschijnen in een reactie op een door de regering bestelde studie door het Planbureau. 'Het indexeringssysteem zorgt voor het op peil houden van de koopkracht. Maar voor verdere loonsverhogingen is de resterende ruimte beperkt', aldus de premier.

Leterme geeft daarmee een schot voor de boeg in de aanloop naar het sociaal overleg volgende week. Werkgevers en vakbonden gaan dan aan tafel zitten om de nationale loonnorm af te spreken. Dat is het tweejaarlijkse richtcijfer voor loonsverhogingen in de privé. Leterme roept de sociale partners nu al op tot een "beheerste evolutie van de loonkosten", die de concurrentiekracht van onze bedrijven niet beschadigt.

In zijn studie benadrukt het Planbureau dat er de komende twee jaar geen ruimte is voor een loonsverhoging boven op de indexering. Volgens Leterme is die ruimte "beperkt". Het is nu uitkijken naar de berekeningen door de Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB), die de basis vormen voor de loonnorm. Het CRB-rapport wordt dinsdag verwacht. De CRB gaat na in welke mate de loonkosten in ons land sneller stijgen dan in de buurlanden Duitsland, Frankrijk en Nederland. Dat zijn onze drie belangrijkste handelspartners. "Laat ons eerst die cijfers afwachten", zegt de christelijke vakbond ACV.

Maar ook het ACV geeft impliciet toe dat de ruimte voor algemene koopkrachtverhogingen via het loon beperkt is. "Er zijn nog andere manieren om de koopkracht te verhogen", klinkt het. "Denk maar aan een verhoging van de kinderbijslag of het welvaartsvast maken van de uitkeringen. Er is na het nationale overleg later nog heel wat mogelijk op sectorniveau."

De boosdoener is de financiële crisis, die is uitgemond in een economische vertraging. Volgens het Planbureau zal de economie niet heropleven voor het midden van 2009. Daardoor zal de kaspositie van de bedrijven verslechteren. Bovendien zullen ze moeilijker aan krediet geraken, omdat de banken voortaan strengere criteria hanteren. De buurlanden zullen ook minder producten afnemen, waardoor de export vertraagt.

Het vertrouwen van de Europese bedrijfsleiders en consumenten bevindt zich op het laagste niveau in vijftien jaar, zo bleek gisteren uit een studie door de Europese Commissie. Eerder deze week bleek al dat het Amerikaanse consumentenvertrouwen op een historisch dieptepunt is beland.

De Amerikaanse economie krimpt zelfs. Het bruto binnenlands product van de VS is in het derde kwartaal gekrompen met 0,3 procent op jaarbasis, zo maakte het Amerikaanse ministerie van Handel bekend. Het is de eerste afname van het bbp sinds het vierde kwartaal van 2007.

De dreigende wereldwijde recessie dempt de prijzen van basisgrondstoffen als olie. De olieprijs blijft op de internationale markten dobberen tussen 60 en 70 dollar per vat, tegenover nog 146 dollar in juli. Daardoor dreigen de vakbonden ook een strategisch wapen te verliezen in het loonoverleg. Als gevolg van de gedaalde olieprijs is de inflatie in ons land fors aan het afzwakken. Dat verlaagt de urgentie voor koopkrachtversterkende maatregelen.

De inflatie is in oktober in België gedaald tot 4,72 procent, tegenover nog 5,46 procent een maand eerder. De grootste prijsschokken lijken daarmee achter de rug. De spilindex werd niet overschreden. Dat betekent dat er geen verhoging komt van de ambtenarenlonen en de sociale uitkeringen.