Partijtop Open Vld ligt onder vuur

In volle bankencrisis en met een gammele begroting in de maag maakt Open Vld zich almaar meer zorgen over de regeringsdeelname. 'Als je iedereen optelt die twijfelt aan de meerwaarde ervan, dan haal je wellicht een meerderheid in de partij', zegt Kamerlid Luk Van Biesen. Alleen ziet niemand een alternatief.

Enkele weken geleden prees Herman De Croo een oppositiekuur aan, gisteren vielen kamerleden Rik Daems en Luk Van Biesen de begroting aan. Zeer tot ongenoegen van de partijtop, die bij monde van Karel De Gucht hard uithaalde naar de tegenstemmen.

Maanden aan een stuk zoog Open Vld zich vast in het wiel van het Vlaamse kartel. Dat ging de partij redelijk tot goed af: aangezien de staatshervorming allesbehalve de corebusiness is van de liberalen mocht CD&V al die tijd de kastanjes uit het vuur halen. Maar één bankencrisis en één begroting verder bevinden de liberalen zich volop in de wind. Hoezeer ze dat zelf beseffen, blijkt uit het dreigement om in volle Fortiscrisis uit de regering te stappen.

Bovendien was het de liberale Kamerfractieleider zelf, Bart Tommelein met name, die zich vorige week in een oppositierol wrong door als eerste een snelle begrotingscontrole te eisen.

Het aanzwellende ongenoegen bij de liberalen druipt dan ook van de recente partijbureaus. Enkele weken geleden suggereerde Herman De Croo dat Open Vld uit de regering moet stappen, en gisteren was de beurt aan Rik Daems en Luk Van Biesen. Daems, nog altijd één van de begrotingsexperts van de partij, oordeelt dat diep moet worden nagedacht over de deugdelijkheid van een begroting die uitgaat van onrealistische groeiprognoses. Hij heeft ook vragen bij het nut van de overheidsinterventie bij verzekeraar Ethias, waar de geboden spaargarantie nog altijd geen oplossing biedt voor de liquiditeitsproblemen van de onderneming.

Ook die andere begrotingsspecialist Luk Van Biesen formuleerde scherpe aanmerkingen. "Hoe geloofwaardig is de begroting nog", zegt hij, "als je uitgaat van 500 miljoen euro risicopremies die de banken zouden betalen? Bovendien is de raming voor de fiscale ontvangsten met 300 miljoen euro naar boven bijgesteld. Je zou die raming beter naar beneden bijstellen, in volle financiële crisis. Anders organiseer je het gat in de begroting."

Gespannen sfeer
Dat de sfeer behoorlijk gespannen is bij Open Vld valt af te leiden op de scherpe riposte die minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht Van Biesen bood. Volgens de buitenlandminister heeft het geen pas om de regering te laten vallen. "Want ik ga dan wel verkozen worden, maar dat geldt niet voor een aantal anderen".

Voor een stuk heeft De Guchts felle reactie te maken met de uitslag van de partijbestuurverkiezingen van afgelopen weekend, denken vele liberalen. Karel De Gucht eindigde daarin tweede: na Verhofstadt maar met meer stemmen in Oost-Vlaanderen dan de voormalige premier. Vicepremier Patrick Dewael eindigde pas zesde in die interne poppoll, na Verhofstadt, De Gucht, Herman De Croo, Dirk Van Mechelen en gouwgenoot Marino Keulen. "Karel is er de man niet naar om een goede uitslag te relativeren", zegt een lid van het partijbureau. "Hij heeft met zijn uitval de pikorde willen illustreren."

Tegelijkertijd spreekt volgens sommigen onmacht uit De Guchts tussenkomst. "Wij waren altijd de eerste partij binnen de regering, nu zijn we slechts de vierde. Als De Gucht zo zijn zelfbeheersing verliest, komt dat omdat de partijtop voelt dat ze de regering niet meer kan sturen als vanouds. Dat maakt de top van de partij erg ongerust, temeer omdat niemand kan beweren dat dit een goede regering is", denkt een parlementslid.

Volgens Luk Van Biesen is stilaan een meerderheid van de partij overtuigd dat regeringsdeelname niet langer een meerwaarde biedt aan Open Vld. "Maar wat is het alternatief? Geen. Het is een moeilijk evenwicht: enerzijds is dit een zwakke regering, anderzijds kunnen we er niet zomaar uitstappen."

Bij de liberalen hebben ze het gevoel dat de strategie van de voorbije maanden is opgebruikt. "We bevinden ons in het moeras, maar we kunnen nog altijd vermijden dat we erin wegzakken." (Fabian Lefevere)