Franstaligen zetten Leterme mes op de keel

Het probleem B-H-V belandt veel sneller dan verwacht opnieuw op het bord van Yves Leterme. De Franstalige partijen starten geen nieuw belangenconflict op. En hoewel ze in woorden erg aardig bleven, zetten ze de CD&V-premier zo wel het mes op de keel.

De Vlaamse partijen wilden liever niet reageren. Achter de schermen was het echter alle hens aan dek. Met de inkorting van de procedure over B-H-V zetten de Franstaligen niet enkel de regering, maar ook nog eens het Vlaams kartel onder loodzware druk. 'Het initiatief ligt nu bij Leterme', glimlachte Didier Reynders (MR).

Het gerucht ging al enige dagen in de Wetstraat dat de Franstalige partijen geen tweede belangenconflict zouden inroepen. En zo werd ook beslist tijdens de vergadering van de partijvoorzitters die Reynders op zijn kabinet bijeen had geroepen. "We hebben nu op de eerste plaats een onderhandelde oplossing nodig", zo meldde hij na afloop. "En waarom zouden we nu nog een procedure opstarten, als we dit ook sereen onder elkaar kunnen afhandelen? Of dit een vijandige daad is? Maar nee, dat is uw interpretatie."

De verzoenende taal waarmee de partijvoorzitters hun beslissingen achteraf kwamen verdedigen bij de wachtende pers, was meer dan opvallend. PS-voorzitter Elio Di Rupo verwees naar het regeerakkoord. "Een onderdeel van het eerste pakket maatregelen voor de staatshervorming was ook dat er voor 15 juli een onderhandelde oplossing voor Brussel-Halle-Vilvoorde zou komen." Fijntjes voegde FDF-voorzitter Olivier Maingain daaraan toe: "Idealiter respecteert de eerste minister het regeerakkoord."

Ook cdH-voorzitster Joëlle Milquet verdedigde de beslissing, maar niet van harte. Zij was er voorstander van om meteen een nieuwe belangenprocedure in te roepen. Zo zou ze niet enkel de Franstalige belangen nog (minstens) vier maanden veiligstellen, maar gaf ze tegen haar imago in Yves Leterme ook extra tijd om tot een onderhandelde oplossing te komen. Vlak voor de aanvang van de vergadering bij Reynders verzekerde haar partij de CD&V-fractie in de Kamer dat er wel degelijk een nieuw belangenconflict ingeroepen zou worden. Dat gebeurde niet: op de vergadering moest Milquet het onderspit delven in het communautaire opbod tussen Didier Reynders en Elio Di Rupo.

Immense druk

Die twee spelen daarmee erg hoog spel. Ze zetten Leterme namelijk onder immense druk om binnen enkele weken al een onderhandelde oplossing te vinden, een opdracht waar nu al jaren niemand in geslaagd is. "Het is aan hem om een initiatief te nemen", zeiden alle voorzitters. Iedereen had verwacht dat de Franstaligen de hele beroepsprocedure tegen Brussel-Halle-Vilvoorde zouden benutten, met nog drie resterende belangenconflicten vanuit de Franstalige parlementen en een eventuele alarmbelprocedure. De druk wordt nu enorm opgevoerd, zeker omdat de Franstaligen ook impliciet dreigen dat het eerste pakket van de staatshervorming niet gestemd wordt. In afwachting van het advies van de Raad van State is dat namelijk nog altijd niet gebeurd.

De conclusie is dat B-H-V ten laatste tegen deze zomer opgelost moet zijn, als het tweede pakket voor de staatshervorming af moet zijn. De voorziene datum is 15 juli, maar het is zelfs de vraag of Leterme zoveel tijd heeft. Er zal nu immers grote druk ontstaan op die Vlaamse partijen die al maanden en jaren roepen dat B-H-V onverwijld gesplitst moet worden. In theorie kan de stemming immers vanaf volgende week woensdag geagendeerd worden in de Kamer. Vandaar dat het gisteren al vanuit de hoek van Leterme klonk dat "een onderhandelde oplossing niet lang kan uitblijven." Voorlopig is er echter nog geen zicht op de werkmethode, laat staan op een onderhandelde oplossing.

Het Vlaams kartel stond gisteren meteen onder hoogspanning. N-VA wordt nu voor de keuze gesteld tussen trouw aan de kartelpartner en trouw aan de eigen communautaire agenda, een dilemma waarmee de Franstaligen (gewild) het kartel uiteenspelen. CD&V zou namelijk liever volop de technische mogelijkheden van het Kamerreglement uitbuiten om de agendering van de stemming tot deze zomer uit te stellen. Niet zo bij N-VA. Daar is de lijn dat ze nog even willen wachten, maar niet veel langer dan 1 of 8 mei. De agendering alleen al zou door de Franstaligen als een oorlogsverklaring geïnterpreteerd worden, zo verzekerden ze gisteren, en eventueel kunnen leiden tot de val van de regering. Dus ook voor Leterme is de keuze simpel: het kartel of de Zestien.

"De boodschap van de Franstaligen is minder doorgedrongen tot de fracties, maar zeer goed tot de top van de partij", zo stelde een christendemocraat van het hoogste echelon. Die meteen ook woorden als "chaos" en een "potentiële catastrofe" in de mond nam. De beslissing van de Franstaligen is in principe niet definitief. De stemming en zelfs de agendering ervan kunnen eindeloos uitgesteld worden met een hoorzitting of evocatie hier en een bijkomende advies van de Raad van State daar. Bovendien kunnen de Franstaligen te allen tijde nog een belangenconflict inroepen. Maar de politieke dynamiek is wél onomkeerbaar. (Fabian Lefevere en Ruud Goossens)