Op kamp met Les Abeilles, de islamitische jeugdbeweging uit Charleroi

Ze zijn op ontdekkingstocht geweest, de kinderen van een islamitische scoutsgroep uit Charleroi, en hebben bosstratego gespeeld. Geen hoofddoeken tijdens hun allereerste kamp, behalve tijdens het gebed. En halal vlees op tafel. Problematisch voor de integratie of net niet?

Montignies-sur-Roc, een onooglijk dorp aan de Franse grens. In een bosje hossen een tiental jongens met geel-bruine scoutsdassen joelend rond met pijl en boog. Af en toe klimt er eentje op een picknickbankje, mikt naar de roos, en schiet. Leidster Maïssa Bachiri blaast op een fluitje. Etenstijd! Niet veel later keilen goed veertig jongens en meisjes hun modderige laarzen in een hoek van het eetzaaltje. Het rumoer is bijna oorverdovend. De leiding deelt broodjes uit, soep en sla. Er wordt gegiecheld, getetterd, geroepen en gemokt. Zoals dat gaat in de scouts, bij etenstijd.

Dit is het allereerste kamp van Les Abeilles, een moslimscoutsgroep uit Charleroi. Nogal vermoeiend, lacht Challa Bekhouchi. Bediende bij Caterpillar tijdens de week, in het weekend drijvende kracht achter dit prille initiatief. Samen met haar echtgenoot Chokri Benmansoura, een elektromecanicien.

"Tot mijn zestiende heb ik zelf in de scouts gezeten", legt Chokri uit. "Ik hou er enkel goede herinneringen aan over. Maar ik was wel de enige moslim. We gingen soms naar de kerk, en ik kreeg dan ook een hostie. Als er worsten op het menu stonden, kreeg ik als enige geen vlees. Voor een kind is dat heel verwarrend. Maar ik hou van de scouts, en ik merkte dat de vraag naar een leuke tijdsbesteding voor kinderen uit islamitische gezinnen groot is." Vierenveertig kinderen telt zijn groep inmiddels, en zeven leiders. "Allemaal met een animatorbrevet, en ervaring als monitor op een speelplein", benadrukt Chokri. "Voor de twee kindjes met Down hebben we een speciale begeleidster." Op de wachtlijst staan nog eens dertig kinderen.

Scheldwoorden
Op de website van Les Abeilles staat een lijst van wat de kinderen moeten meenemen. Een slaapzak, een K-Way en laarzen. Maar ook een gebedsmatje, en voor de meisjes ook een hoofddoek en djellaba. Op het kamp zelf blijkt maar één meisje een hoofddoek te dragen. De leidsters hebben hippe trainingspakken aan en felle kleurtjes op hun nagels. Toch heeft Chokri vaak het gevoel dat hij zich moet verdedigen voor de islamitische inslag van zijn jeugdbeweging. In het dorp kregen de kinderen al een paar keer scheldwoorden naar hun hoofd geslingerd, iets wat ze in Charleroi niet gewoon zijn. De leiding besloot een nachtspel af te gelasten om de gemoederen niet verder op te hitsen. "De islam kan jongeren veel bijbrengen. Discipline of solidariteit. Maar in de eerste plaats zijn we een jeugdbeweging. Velen verwachten gesluierde meisjes, terwijl we niemand ergens toe verplichten."

Dat blijkt ook bij het middaggebed. Moslims worden verondersteld vijf keer per dag te bidden, hier houden ze het bij drie keer. De jongens leggen de gebedsmatjes klaar, maar het duurt niet lang voor de ruimte herschapen is tot voetbalveld. Terwijl de helft van de jongeren meebidt - de meisjes met hoofddoek, zoals in de moskee - blijft de andere helft keuvelen in de keuken. Challa: "Het eerste gebed is om zes uur 's ochtends. Dan doen er maar een vijftal meisjes mee. Even goed." Spiritualiteit, legt Challa uit, zit vanbinnen. "Je kunt niemand verplichten. Zelf ben ik pas vier jaar geleden een hoofddoek gaan dragen."

Soraya, Neila en Fatima zijn acht jaar, of toch bijna. Ze fluisteren en giechelen meer dan ze bidden. "Thuis bidden we ook", vertellen ze. En dat ze het moeilijk hebben met de juiste uitspraak van de gebeden, want ze spreken nauwelijks Arabisch. Het valt inderdaad op dat Frans hier de voertaal is. "Die mengelmoes van Frans en Arabisch is typisch Brussels", weet Chokri.

Vlaams minister van Jeugd Pascal Smet (sp.a) lanceerde enkele weken geleden het voorstel om een allochtone jeugdbeweging op de richten, onder de koepel van de al bestaande organisaties. Daarmee wil Smet wat doen aan het feit dat allochtone jongeren de weg naar scouts en Chiro niet vinden. Zijn voorstel lokte gemengde reacties uit, sommigen denken dat de segregatie zo net in stand gehouden wordt.

Challa begrijpt dat niet. "De meeste jeugdbewegingen hebben een katholieke connotatie, en dat schrikt moslims een beetje af. Ze hebben de indruk dat ze er niet op hun plaats zijn. Ik sta wel achter het idee. Een mix van culturen is altijd verrijkend." Chokri: "Het gaat soms om kleine dingen. Leiders die een flesje bier op tafel laten staan, waar de kinderen dat kunnen zien. Voor ons ligt dat moeilijk. Maar het is meer dan halal eten. Ik merk dat islamitische ouders weinig vertrouwen hebben in katholieke organisaties, zeker met al die pedofilieschandalen. Ze weten dat hun kinderen bij ons in goeie handen zijn. Maar we staan ook open voor niet-moslims."

'Wij zijn Belgen'
Les Abeilles rooien het tot nader order met eigen middelen, een aanvraag tot erkenning hopen ze na het kamp in te dienen. Lid van een van de vijf Belgische scoutsfederaties zijn ze evenmin. "Daar zijn we niet mee bezig", zegt Chokri. "En waarom zouden we geen islamitische federatie oprichten? Scouting is toch een internationaal project?" De Vlaamse Jeugdraad kan zich vinden in die visie. "Scouts en Chiro zijn evengoed religieus geïnspireerd, maar met dat etiket hebben we weinig moeite", zegt woordvoerster Katrien Crispeyn. "Sommige jongeren vinden hun gading niet in het reguliere aanbod, dan is het toch zinvol dat ze hier wel terecht kunnen? Uit onderzoek weten we ook dat jongeren die participeren in een jeugdorganisatie er zelfvertrouwen kweken en zo een plek in de maatschappij vinden. Op welke doelgroep zo'n organisatie zich richt is daarbij niet belangrijk."

Ook het Minderhedenforum vindt de moslimscouts de uitgelezen plek om al spelend burgerzin op te doen. "Segregatie, dat is wanneer een grote groep jongeren niet participeert. Daarom is het goed dat er ook voor hen een plek is", zegt directeur Naima Charkaoui. "Natuurlijk zou het fijn zijn mochten jongeren met verschillende achtergronden meer contact hebben. Maar ze zullen elkaar sneller vinden via hun jeugdbeweging dan thuis in hun zetel." Of zoals Chokri het zegt: "Integratie? Wij zijn Belgen, wij werken en we gaan naar de scouts."