Professionalisering mensenhandel vereist vernieuwde aanpak

De toenemende professionalisering van mensensmokkel en mensenhandel maakt het voor eerstelijnsdiensten en magistraten steeds moeilijker om een vuist te maken. Er is dus dringend nood aan een hertekende aanpak, waarschuwt het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding (CGKR). Sociale fraude bestrijden blijkt essentieel, maar vereist dat ook opdrachtgevers aansprakelijk worden voor hun onderaannemers.

In het jaarverslag dat het CGKR vandaag voorstelde, blijkt dat het aantal veroordelingen voor feiten van mensenhandel tussen 2003 (404) en 2009 (132) stelselmatig afnam. Ook het aantal vervolgingen ging tussen 2008 (848) en 2010 (662) omlaag, een trend die enkel voor seksuele uitbuiting niet geldt.
 
Steeds professioneler
Toch is de strijd zeker niet gestreden, waarschuwt CGKR-voorzitter Jozef De Witte (foto). "De steeds professionelere stropers proberen de boswachters natuurlijk voor te blijven." Bovendien doet mensenhandel zich in steeds meer sectoren voor. En ook de internationale dimensie en het vervagen van de Europese grenzen helpt allerminst.
 
Met name over de toetreding van Roemenië en Bulgarije in 2007 moeten we ons geen illusies maken, aldus De Witte. Hun EU-lidmaatschap maakt niet alleen het reizen makkelijker, het geeft de daders ook heel wat extra voorwendsels om hun activiteiten als legaal te laten doorgaan. Vooral schijnzelfstandigheid en schijndetacheringen bemoeilijken de strijd, omdat in die gevallen niet eens de Belgische arbeidsregels gelden.
 
De kleine garnalen zijn ook uitgegroeid tot semiprofessionele criminele netwerken, merkt De Witte op. Het aantal veroordelingen wegens mensenhandel alleen geeft dus een vertekend beeld, omdat daders tegenwoordig vaak veel meer slachtoffers maken. En een deel van de cijfers uit de laatste jaren is hoe dan ook nog niet volledig.

Wegrestaurants
De Witte verwijst onder meer naar het dossier rond uitbuiting in wegrestaurants. De constructies worden steeds complexer, waardoor de daders via nieuwe bedrijfjes steeds weer aan de slag kunnen. Hoe dan ook ontspringen opdrachtgevers nog te vaak de dans, oordeelt het CGKR. Een bedrijf waar de sociale inspectie keer op keer inbreuken vaststelt bij onderaannemers mag daar niet blind voor blijven. Zo wees een hele reeks indicaties er bij de wegrestaurants op dat de opdrachtgever wel degelijk op de hoogte was.
 
Hoog tijd dus dat ook zij worden aangepakt. Probleem is echter dat de hoofdelijke aansprakelijkheid nog steeds niet wettelijk geregeld is, hekelde De Witte. Werkgevers, vakbonden en overheden spreken daar al jaren over, maar helaas nog steeds zonder resultaat. Naast die aansprakelijkheid is er ook nood aan meer samenwerking en bewustmaking op het terrein. Enkel zo kan de professionele ketenaanpak doorbroken worden, klinkt het. Lokale besturen, politie- en inspectiediensten, maar ook hospitaals en OCMW's kunnen onder meer bij slachtofferdetectie nog een grotere rol spelen, aldus nog het CGKR. (belga/sam)