De zucht

Het is geschreven, gezegd, geweten: de regeringsformatie verliep onder een slecht gesternte. Vooraf waren de eisen te radicaal, nadien was er te weinig compromisbereidheid. En de sfeer tussen de oranje-blauwe onderhandelaars evolueerde van slecht naar slechter.

Maar zelden werd een zo rauw, zo donker, zo vernietigend beeld geschetst van de regeringsploeg die na Nieuwjaar zowel de nieuwe regering op de rails moet zetten als het land vooruit moet helpen, als door Karel De Gucht. Nog voor Verhofstadt III goed en wel van start is gegaan schrijft de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken vandaag in Zeno in deze krant een grafschrift voor een aantal coalitiepartners.

Karel De Gucht is nooit een man geweest die omfloerst zegt wat hij denkt. Toch blijft het verbazen dat de woede zo diep moet zitten, om publiek een zo vernietigend oordeel uit te spreken over mensen met wie hij de voorbije zes maanden zogoed als voortdurend aan tafel zat. Normaal gezien leer je dan de ander kennen. Politieke tegenstanders worden gesprekspartners, en na verloop van tijd ontstond er zelfs enige menselijke chemie. Hugo De Ridder beschreef ooit hoe in de moeilijke '100 dagen van Dehaene', in 1988, de christendemocraten 's avonds laat gecharmeerd waren toen PS-voorzitter Spitaels als een volleerde sommelier de wijn ontkurkte en inschonk. Nochtans waren de socialisten en de christendemocraten de voorbije zeven jaar de bitterste vijanden van elkaar geweest.

Maar wat toen in minder dan honderd dagen lukte - respect, als het even kan een zekere waardering opbrengen voor elkaar - kan nu na meer dan tweehonderd dagen nog altijd niet.

Karel De Gucht kan nog altijd geen waardering opbrengen voor Yves Leterme. Hij beschuldigt die, in een even hard als helder betoog, van antipolitiek, van populisme. Een man die het slachtoffer uithangt, maar goed weet dat hij zelf de welhaast antipolitieke omstandigheden creëerde waarin hij 'de held' kon uithangen. Of de ultieme zucht van De Gucht: "Het is vandaag haast een revolutionaire daad om gematigd te zijn. Durf dat te zeggen en je bent een landverrader."

Hopelijk voor de stabiliteit in de nog prille regering heeft de kerstperiode Yves Leterme milder en minder rancuneus gemaakt dan hij de laatste weken van de formatie was. Zo niet, dan heeft premier Guy Verhofstadt er vandaag een ferm probleem bij.

Walter Pauli
Adjunct-hoofdredacteur