30.000 gezinnen zonder verwarming

Zowat 30.000 gezinnen in Vlaanderen zitten zonder verwarming of dreigen hun verwarming te verliezen omdat ze hun energiefacturen niet kunnen betalen. De OCMW's staan paraat, want zonder noodhulp dreigen die gezinnen ruim een maand kou te lijden. De wettelijke minimumlevering voor aardgas treedt pas in werking op 1 december.

Volgens de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) werden dit jaar al ruim 80.760 Vlaamse gezinnen door hun energieleverancier van de klantenlijst geschrapt vanwege onbetaalde facturen. Ze kunnen alleen nog terecht bij de netbeheerders Eandis en Infrax, die als sociale leverancier optreden voor gas en elektriciteit.

De allerkwetsbaarste groep van zowat 30.000 gezinnen staat intussen zelfs bij die twee netbeheerders als wanbetaler geregistreerd. Ze vallen daardoor terug op de minimumdienst van 10 ampère elektriciteit, maar geen aardgas. Bij de levering van gas is het immers alles of niets. Een kleine hoeveelheid leveren is om technische redenen niet mogelijk.

Hun situatie is ronduit dramatisch te noemen, zo waarschuwen armoede-organisaties. De gezinnen zitten nu al zonder verwarming of dreigen binnenkort hun verwarming te verliezen. De eerste winterprik van de voorbije dagen doet hen kou lijden. De minimumdienst voor elektriciteit biedt geen oplossing. Tien ampère is onvoldoende om zelfs maar een elektrisch radiatortje te laten draaien.

De OCMW's staan klaar om eerstelijns-hulp te bieden, maar sommige gezinnen houden hun energiearmoede liever verborgen, stellen hulpverleners vast.

Het lijkt vooral om een stedelijk probleem te gaan. "Wat in ons actiedomein opvalt, is de concentratie van betalingsproblemen in de grote steden. Een derde van de dossiers slaat op Gent en Antwerpen", klinkt het bij Eandis, dat om en bij 23.000 van die slechte betalers herbergt.

Recht op basisenergieDe wet voorziet wel dat tijdens de wintermaanden de aardgaskraan voor iedereen vol opengedraaid moet worden. Maar die verplichte dienst begint officieel pas op 1 december. Dat betekent voor sommige gezinnen dus nog ruim een maand wachten.
 
Ook het onlangs ingevoerde systeem van budgetmeters voor aardgas biedt maar gedeeltelijk soelaas voor de verwarmingsproblemen. Eandis en Infrax hebben intussen 16.835 gasbudgetmeters geïnstalleerd bij hun wanbetalers en gaan in sneltempo door met de verdere uitrol. Zo'n meter biedt een noodkrediet (van 1.000 kilowattuur gas) aan, maar werkt daarna volgens het pay-and-go-principe. De gebruiker is dus verplicht op voorhand te betalen.
 
"De budgetmeter geeft mensen die kampen met energiearmoede geen garantie op een minimale levering van aardgas", zegt armoede-experte Mieke Clymans van de Sector Samenlevingsopbouw. "Verwarming kost tijdens een koude wintermaand al snel 300 euro. Wie geen geld heeft om de meter op te laden, blijft verstoken van aardgas."
 
Om dat te verhelpen, besliste de Vlaamse regering vorige maand dat mensen met een aardgasbudgetmeter naar het OCMW kunnen voor een voorschot. Hulpverleners wijzen er echter op dat die regeling pas op 1 december ingaat. De OCMW's moeten bovendien voor elke aanvraag een sociaal dossier opstellen, wat verder uitstel tot een maand kan veroorzaken.
 
Clymans pleit voor een universeel recht op basisenergie het hele jaar door. "Dat draait de zaken om. In de plaats van dat de gezinnen steun moeten aanvragen, hebben ze een recht in handen en is het aan de staat om het waar te maken." (Emmanuel Vanbrussel)

Lees het volledige verhaal vandaag in De Morgen