Zandzakjes moeten voorkomen dat 100.000 keer te radioactief water naar zee stroomt

In een wanhoopspoging om te voorkomen dat bijzonder hoogradioactief water afkomstig van het koelen van de drie reactoren in Fukushima in zee terechtkomt, zijn de Japanners zandzakjes aan het stapelen tussen de atoomfabriek en de oceaan. Het water, 100.000 keer radioactiever dan normaal, stroomt van de turbinekamers via ondergrondse leidingen naar buiten. Er zijn ook onthutsende details bekend geraakt over de levensomstandigheden van de arbeiders en ingenieurs die in Fukushima de ramp bestrijden.

De Japanners zijn de strijd aan het verliezen. Er moet bovendien nu op twee fronten gevochten worden. De drie reactoren die nog niet onder controle zijn én vier baden met gebruikte splijtstof moeten koel gehouden worden. Als er niet voortdurend water op gepompt wordt, komen immers de splijtstofstaven bloot te liggen en dreigt een complete meltdown - met als gevolg een catastrofale verspreiding van straling.

Werknemers van Tepco, de uitbater van de rampcentrale in Fukushima, hebben voor het eerst toegegeven aan de Asahi Shimbun, de grootste krant in Japan, dat er hoogstwaarschijnlijk gaten zijn in de 16 centimeter dikke drukhouder, de "last line of defense", rond de reactors. Dat is opnieuw bijzonder slecht nieuws.

De Tepco-mensen vertelden de reporters van de Asahi dat ze water blijven pompen in de reactoren 1, 2 en 3 en dat desondanks het waterniveau niet stijgt zoals het zou moeten. Integendeel, er vloeit hoogradioactief water (minstens 100.000 keer meer radioactief dan normaal) uit die reactoren, en "de logische conclusie is dat het water is dat we er hebben ingespoten, zich heeft gemengd met radioactief materiaal in het vat en weer uit het vat lekt". Hoe die gaten in de zogezegd onverwoestbare stalen koepel zijn gekomen, weten de ingenieurs niet.

Dat radioactief water moet eerst weg voor er verder gewerkt kan worden. Maar hoe? En waar blijf je ermee? De veel te kleine tanks daarvoor zijn ondertussen al bijna vol. Bovendien komt er sneller radioactief water bij dan kan weggepompt worden, en dat water zoekt zich een weg naar zee.

Je wil niet dat radioactief water van dit gehalte zich mengt met zeewater. De zee is overigens nu al meer dan 2.000 keer te radioactief rond Fukushima, maar da's door neerslag van straling die via ondermeer stoom uit de centrale ontsnapte.  

Leven in de kerncentrale: Fukushima Fifty
Het Japanse persagentschap Kyodo brengt vandaag ook een onthutsend verhaal over de leefomstandigheden van de Fukushima Fifty, de nu ongeveer 400 arbeiders die proberen de schade te beperken aan de rampcentrales. Hun dag begint omstreeks 6 uur met een ontbijt van een handvol zouten koekjes en een klein doosje fruitsap. Ze krijgen geen lunch en 's avonds niet meer dan een pakje gedroogde rijst en een blikje vis, en moeten de hele dag toekomen met een fles water van anderhalve liter. De door de Japanse premier als helden omschreven arbeiders slapen op de grond in gangen en vergaderzaaltjes in de minst radioactieve delen van de atoomfabriek. Ze wikkelen zich in met lood ingevlochten dekentjes tegen de straling.
 
Plutonium
Het is alvast te hopen dat ze zich uit de buurt kunnen houden van het plutonium dat ontdekt is op de site. Zoals we dat al gewoon zijn uiteraard in "volledig onschadelijke hoeveelheden", maar het is met door Tepco en de Japanse overheid verstrekte berichten over straling zoals met een goede wijn: ze hebben wat tijd nodig om te rijpen.
 
Dat die plutonium wel degelijk afkomstig is van de reactoren staat buiten kijf, dat blijkt uit de samenstelling van de isotopen. Dat het op meer dan 500 meter van de reactoren in de grond zit is bijzonder verontrustend, want plutonium is te zwaar om via een radioactieve stoomwolk te zijn ontsnapt. Het moet dus via besmet water uit de reactors daar zijn beland.
 
Plutonium is bijzonder gevaarlijk, omdat de deeltjes tot in de longblaasjes en zelfs in de bloedbaan kunnen raken. Het plutonium zal, eenmaal in de bloedbaan, overal waar het passeert, straling afgeven en DNA beschadigen. Het inademen van 80 µg (microgram) geeft 100 procent kans op longkanker.
 
Kernenergie opgeven?
Regeringswoordvoerder Yukio Edano heeft ondertussen laten vallen dat het ontwikkelen van propere, duurzame energie centraal zal staan in de heropbouw van het land. Een aanwijzing dat Japan weg wil van de afhankelijkheid van het land van nucleaire energie.
 
Het Amerikaanse leger is ondertussen bezig met de relocatie van 7.400 familieleden (en 409 huisdieren stelt het perbericht) van soldaten die gelegerd zijn in Japan.
 
Taro Kono, lid van de oppositie in Japan, heeft op de Australische radio erg zware beschuldigingen geuit aan het adres van de Japanse regering, Tepco en zelfs de Japanse pers. "De politici in deze regering hebben veel politieke steun gekregen van de nucleaire sector. De huidige regeringspartijen worden zwaar gesteund door de unie van de energiebedrijven. Niemand is in staat kritiek te leveren. Zelfs de media worden gekocht en betaald door deze industrietak."

Radioactieve wolk
De radioactieve deeltjes verspreiden zich ondertussen ook nog altijd buiten Japan. In China werd een kleine hoeveelheid radioactief materiaal in de lucht aan de kust in het zuidoosten ontdekt. Het zou om een hoeveelheid gaan die geen gevaar voor de gezondheid vormt. De radioactiviteit werd in China op zaterdag voor het eerst gemeten.

Ook in de Verenigde Staten zijn sporen van radioactiviteit gevonden. Dat gebeurde in South Carolina, North Carolina en Florida, drie staten in het zuiden van de VS. Volgens een Amerikaanse woordvoerder is het uitgesloten dat die radioactieve deeltjes van hun eigen nucleaire sites komen. Dan zouden ze een ander type straling moeten meten. De kans is dus groot dat de straling afkomstig is van Fukushima.

Dichter bij ons werd nu ook straling waargenomen in Groot-Brittannië, meer bepaald in Glasgow en Oxfordshire. Eerder waren er ook meldingen in andere Europese landen, zoals Duitsland en Zwitserland. Voorlopig bereikte de radioactiviteit buiten Japan geen alarmerend niveau. (mvl/gb)