Waarom "goed voorbereid" Japan toch verrast werd

Japan heet het land in de wereld te zijn dat het best voorbereid was op een grote aardbeving. Maar er komen gaten in die stelling. Zo blijkt dat in een grootscheepse studie die in 2009 door seismologen werd gedaan, een aantal wetenschappers waarschuwden om de regio waar vrijdag de 8.9-megabeving toesloeg wel degelijk een risicozone was. Maar daar werd geen gevolg aan gegeven door de Japanse overheid, die het gebied als niet risicovol bleef bezien.

De kritiek luidt dat Japan weliswaar bijzonder veel gedaan heeft om zich voor te bereiden op een komende megabeving, maar dat het zich daarbij concentreerde op slechts een handvol plaatsen, en dat het halstarrig bleef vasthouden aan veronderstellingen van seismologen uit de jaren zeventig, terwijl wetenschappers ondertussen wel degelijk de overheid waarschuwden voor andere scenario's.

Maatstaf
In de jaren zeventig werd vastgesteld dat een grote aardbeving onvermijdelijk was in Japan en dat die zou gebeuren in de Tokai- of Nankai-slenken, een flink stuk naar het zuiden. De Japanse overheid is halstarrig blijven vasthouden aan dat scenario. Ondanks het feit dat het hele land zich op de zogenaamde Ring van Vuur bevindt, en ondanks het feit dat seismologen wereldwijd ondertussen vastgesteld hadden dat frequentie niet meteen een maatstaf is voor het voorspellen van megabevingen.

869
Japan focuste zowat alle resources bij het opstellen van een plan om om te gaan met een megabeving op de veronderstelling dat die zou gebeuren op een plaats waar dat in het verleden al vaker (en regelmatig) was voorgevallen. De regio waar vrijdag het epicentrum lag was niet meer getroffen door een grote beving sinds 869, iets wat toen door monniken werd opgeschreven, maar meer informatie daarover is niet voorhanden.

Christchurch en Indonesië
Maar seismologen weten al een poosje dat het niet zo simpel is. Susan Hough, seismologe bij de USGS in Pasadena, Californië merkt bijvoorbeeld op dat de recente beving in Christchurch, Nieuw-Zeeland, zelfs gebeurde op een tot dan niet eens geïdentificeerde breuklijn en haarzelf en haar collega's compleet verrastte.

"Ook de vernietigende ardbeving en daaropvolgende tsunami in Indonesië van zes jaar geleden gebeurde op een plaats waarvan we dachten dat het een relatief ongevaarlijk gebied was", zegt geofysicus Emile Okal (Northwestern University).

"Overheden willen dat niet horen"
"De realiteit is dat het enige wat met zekerheid weten dat er in het hele, enorme gebied ronde Stille Oceaan zo'n megabeving kan plaatsvinden en dat het absoluut niet klopt dat de plaats van aardbevingen in het verleden en hoe vaak ze daar voorkomen als een betrouwbare basis kunnen dienen om aardbevingen te voorspellen", volgens Robert Geller, een geoloog aan de University of Tokyo. "Dat is een boodschap die overheden niet graag horen. Ze vinden het comfortabeler als er specifieke risicozones worden gedefinieerd. De Japanners, maar ook de Amerikanen zijn zeker in dat bedje ziek." (mvl)