Europa staat export kernafval naar derde landen toe

dm UPDATE Na acht jaar lange discussies heeft Europa sinds vandaag een richtlijn die een gemeenschappelijk kader schetst voor het "verantwoordelijke en zekere" beheer van gebruikte nucleaire brandstoffen en radioactief afval. Dat kernafval mag volgens de richtlijn uitgevoerd worden naar derde landen. "Een grote realisatie voor de nucleaire veiligheid in de Europese Unie", zei eurocommissaris voor Energie Günther Oettinger.

"Na jaren waarin geen actie ondernomen werd, heeft de Unie zich voor de eerste maal geëngageerd voor de definitieve opslag van nucleair afval. Met deze richtlijn wordt Europa de meest vergevorderde regio op het vlak van zeker beheer van radioactief afval en gebruikte brandstoffen", dixit Verheugen.

Het nieuwe kader verplicht de veertien Europese landen die over kerncentrales beschikken om tegen 2015 een gedetailleerd plan uit te werken voor de wijze waarop ze hun kernafval definitief willen bergen. Het merendeel van de betrokken landen, waaronder België, heeft nog geen duidelijk antwoord op die vraag.

In 2006 vond de federale regering een oplossing voor het licht-radioactief afval: dat wordt opgeslagen in Dessel. Voor het gevaarlijkere afval moet nog keuze van opslagplaats genomen worden.

Lopende zaken
"De keuze voor een definitieve site is nog niet aan de orde van de dag", zegt woordvoerster Sigrid Eeckhout van Niras, de nationale instelling voor radioactief afval en verrijkte splijtstoffen. Niras zal in september een methodologisch rapport aan de federale regering overmaken over de opslag van radioactief afval van type B en C (middel- en hoogradioactief). Bij het kabinet van minister van Energie Paul Magnette luidt het evenwel dat een regering in lopende zaken het licht niet op groen kan zetten voor de maatregelen in zo'n rapport.

Volgens Niras-woordvoerster Eeckhout zal het verwachte rapport trouwens enkel een voorbereidende stap zijn voor het nationale programma dat tegen 2015 moet voortvloeien uit de Europese richtlijn.

De richtlijn bepaalt dus hoe de lidstaten het gevaarlijke radioactieve afval moeten opslaan. De Commissie wou eerst verder gaan dan wat nu voorligt en de export van kernafval verbieden. Die optie werd door de lidstaten heringevoerd in de richtlijn, zij het onder strenge voorwaarden zoals de aanwezigheid van een site waar kernafval definitief gestockeerd kan worden. Critici wijzen erop dat het moeilijk zal zijn om de verplichte opslagcapaciteit in het uitvoerland te controleren, bijvoorbeeld Rusland. Het Europees Parlement was tegen de exportmogelijkheid gekant, maar heeft in deze materie enkel een adviserende stem.

Inbreukprocedure
"Indien de lidstaten hun radioactief afval exporteren (zonder de regels te respecteren), zal er een inbreukprocedure komen", verduidelijkte Oettinger.

Milieuorganisatie Greenpeace en de groende fractie in het Europees parlement kaartten vandaag het nieuwe kader aan. Dat kernafval nog naar derde landen kan uitgevoerd worden, is "schandalig", zei Rebecca Harms, vicefractieleider van de groenen.

Momenteel wekken veertien EU-lidstaten kernenergie op. Na de ramp in het Japanse Fukushima besliste Duitsland de volledige kernuitstap tegen 2022. De Italianen zullen zich een referendum over de kernuitstap kunnen uitspreken. In België werd in 2003 bij wet de sluiting van de zeven oudste reactoren tegen 2015 beslist. Of dit effectief in 2015 zal gebeuren, maakt momenteel deel uit van het lopende debat. (belga/ypu)