"Rio+20 onvoldoende"

De ontwerp-verklaring op de Rio+20 is onvoldoende. Daarover zijn de Vlaamse parlementsleden Hermes Sanctorum (Groen) en Bart Martens (sp.a) het eens. Ze willen evenwel niet afglijden naar defaitisme. "Dit is geen eindpunt, maar de start van een proces dat moet uitmonden in duurzame ontwikkelingsdoelen met een duidelijke timing", vindt Martens. Sanctorum heeft het over een "open einde". "Gaan we bijvoorbeeld de ontbossing en overbevissing dit decennium een halt toeroepen?"

Beide parlementsleden bevinden zich dezer dagen in Brazilië om de top rond Duurzame Ontwikkeling bij te wonen. Ook zij waren verbaasd toen dinsdag plots het bericht kwam over een akkoord over de slotverklaring. De tekst kan bij vele aanwezigen op weinig enthousiasme rekenen.

"Eigenaardige onderhandelingsdynamiek"
"Binnen het multilaterale proces dat we vandaag kennen, is dit het hoogst haalbare", steekt Martens van wal. "Een akkoord kan enkel mits instemming van iedereen, waardoor het proces afglijdt naar de laagste gemene deler. Dit akkoord consolideert grotendeels wat al bestond en elders werd afgesproken."

Sanctorum wijst op de "eigenaardige onderhandelingsdynamiek". Tijdens de Klimaattop van Kopenhagen werd opgebouwd naar een climax - uiteindelijk een beetje een anticlimax - met de verwachting dat de toppers de knopen zouden doorhakken. Hier was alles op voorhand ambtelijk afgerond, vervolgens houden de staats- en regeringsleiders en de ministers hun toespraken en dat is het, legt Sanctorum uit. "Hoogst ongebruikelijk".

"Coalition of the willing"
Het groene parlementslid ziet voor de toekomst meer heil in werken volgens een "coalition of the willing". "Laat landen die inzien dat een ambitieus beleid inzake duurzame ontwikkeling voordelen heeft, ook economisch, samenwerken en voorlopers zijn. De rest volgt dan. We moeten diplomatieke conferenties zeker niet naar de prullenmand verwijzen, maar we mogen niet wachten op hun uitkomst om zelf beleid te voeren". Martens merkt ook op dat volgens de huidige onderhandelingswijze, met "blokken landen" wordt gewerkt die vaak intern tegengestelde belangen hebben, zoals binnen de G77. Hij pleit voor een structurering via geografisch, politiek en economisch geïntegreerde blokken.

Geen duurzame doelstellingen
Wat de inhoud van de slottekst betreft, hangt de appreciatie volgens Sanctorum af van het perspectief waaruit je kijkt. "Vanuit een ambitieuze bril is het natuurlijk onvoldoende. Er zijn geen duurzame ontwikkelingsdoelstellingen, zelfs geen timing om hen op te stellen. Vanuit een ander perspectief zou je tevreden kunnen zijn dat de eerdere engagementen uit 1992 (de eerste Rio-top) bevestigd zijn. Er zijn geen duurzame ontwikkelingsdoelstellingen vastgelegd, maar in de tekst zijn thema's verwerkt die daar hopelijk verder in zullen uitmonden."

"Serieuze ontgoocheling"
Martens verwijst naar de ambitie van de EU om van het Unep-programma (het milieuprogramma van de VN) een echte VN-organisatie te maken die zou kunnen ingrijpen en monitoren. "Dat is er niet uitgekomen, maar omdat het front daarover is geopend, is achter de frontlinie opgeschoven, en kwam er wel een engagement om de financiering van Unep te verstevigen."

Het illustreert volgens Martens de processen die nu in gang moeten worden gezet. Een ander voorbeeld is het engagement om tot sociale minimale doelstellingen en afspraken te komen. "De Internationale Arbeidsorganisatie heeft daar al gigantisch lang voor geijverd", weet de sp.a'er. Een "serieuze ontgoocheling" is wel dat er rond alternatieve financiering niets uit de bus is gekomen. Een taks op kerosine of scheepvaartolie zou immers gigantisch veel middelen kunnen genereren, luidt het.

"Basel-norm voor milieu"
Martens trekt ook een parallel met de economische crisis en de verplichting van verschillende landen om hun schuldentekort af te bouwen. Ook op milieuvlak moeten staten hun ecologische schuld afbouwen en niet langer het kapitaal aanvreten. "Een soort Basel-norm voor het milieu", aldus de Vlaamse socialist.

Zowel Sanctorum als Martens hebben overigens wel lof voor de Belgische onderhandelaars. Die genieten een sterke reputatie en hebben namens de EU geholpen een aantal bakens te verzetten, samen met Duitsland en Frankrijk, besluiten ze.