In Noordelijke IJszee borrelen enorme methaanbellen op

De grootte van de methaanbellen die de Russische wetenschapper Igor Semiletov zag opborrelen in de Noordelijke IJszee slaan hem met verstomming. Het gas vormt een grote bedreiging voor de opwarming van de aarde.

Twintig jaar al doet het Russische team van Semiletov onderzoek naar de zeebodem voor de noordelijke kust van Rusland. Het is niet de eerste keer dat Semiletov methaanbellen waarneemt, maar de grootte en de frequentie van het opborrelende gas slaan de Rus nu met verstomming. "Vroeger hebben we ook wel structuren met de vorm van een toorts gevonden, maar die waren maar enkele meters in diameter", vertelde Semiletov aan de Britse krant The Independent. "Het is nu de eerste keer dat we continue, krachtige en indrukwekkende structuren gevonden hebben die meer dan 1.000 meter in diameter zijn."

De gassen komen vrij door de dooi van de permafrost, de bevroren Arctische zeebodem. Door de opwarming van de aarde dringen zonnestralen door het ondiepe water en smelt de bodem, die een enorme hoeveelheid organische koolstof bevat. De permafrost bestaat uit resten van planten en dieren die in de loop van duizenden jaren op de bodem zijn opgestapeld.

Volgens recent onderzoek van Amerikaanse biologen zouden de Arctische gebieden ongeveer 1.700 miljard ton koolstof bevatten. Dat komt neer op ongeveer vier keer de hoeveelheid koolstof die is vrijgekomen door menselijke activiteit geduurde de voorbije 200 jaar. En is zowat het dubbele van wat de atmosfeer nu bevat. Methaangas is daarbovenop nog eens twintig keer krachtiger dan CO2. De volledige vrijgave van de gassen zou de klimaatverandering dus énorm kunnen versnellen.

De methaanbellen komen daarbij recht-streeks de atmosfeer binnen. "Op een relatief kleine oppervlakte hebben we meer dan honderd structuren gevonden", besluit Semiletov. "In de grotere regio moeten er duizenden zijn."

Hoeveel gas in permafrost?
Glacioloog Philippe Huybrechts (VUB) relativeert de bevindingen van de Russische wetenschappers. "Ruim 125.000 jaar geleden was de temperatuur op aarde hoger dan nu. Ook in het Arctische gebied. Toen is er geen onwaarschijnlijke hoeveelheid methaan vrijgekomen. Dat kan een indicatie zijn dat er nu ook geen enorme hoeveelheden vrijkomen. De methaangassen die momenteel in het Arctische gebied aan de oppervlakte komen zijn minder dan 1 procent ten opzichte van de andere gassen die in de atmosfeer eindigen. Die zijn vooral afkomstig van moerassen en zeker van de landbouw en de rijstteelt. We mogen het belang van methaangassen dus ook niet overschatten."

Volgens Huybrechts is niet het vrijkomen een probleem, maar wel de mogelijke hoeveelheid die nog in de permafrost zit verscholen. "Hoeveel methaangas er precies is opgeslagen in de bodem blijft onduidelijk. Anderzijds blijft hét probleem van de opwarming van de aarde de verbranding van fossiele brandstoffen, meer dan het probleem van de dooiende permafrost."