Afrikaanse vrouwen lijden als eerste honger in ander klimaat

De klimaatconferentie van de VN in Durban heeft dit jaar een continent bereikt waar veel slachtoffers kunnen vallen. Afrikaanse boeren merken al jaren dat het klimaat aan het veranderen is. En vrouwen zullen als eerste honger lijden.

Janet Vambe kijkt naar haar kleine, kale stukje grond in de hoofdstad van Zimbabwe. De 72-jarige vrouw merkt dat veel veranderd is sinds ze jong was, hoewel ze nog nooit over de klimaatverandering of global warming gehoord heeft. "Lang geleden kon ik mijn kalender plannen naar de dagen dat het zou beginnen regenen. Nu moeten we gokken. Als je vroeg zaait, kan je verliezen. Als je laat zaait, kan je winnen. We weten niet meer wat we moeten doen", zegt ze.

Over heel Afrika hebben miljoenen landbouwers dezelfde problemen. Vaak zijn het vrouwen die de grond bewerken. Het regenseizoen is korter en minder voorspelbaar geworden. De problemen van vrouwen als Janet behoren tot de agendapunten op de klimaatconferentie in Durban. Zo moeten Afrikaanse en andere ontwikkelingslanden voorzien worden van technologie om de bevolking van voedsel te verzekeren als de oogst mislukt.

100 miljard dollar
Een Groen Klimaatfonds zou tegen 2020 jaarlijks 100 miljard dollar voorzien waarmee ontwikkelingslanden de klimaatverandering en de impact kunnen bestrijden. In Durban hopen onderhandelaars over deze kwestie vooruitgang te boeken. In dit speciale fonds moet ook de stem van vrouwen gehoord worden, aangezien zij het geld nodig zullen hebben. In vele gemeenschappen zijn het vrouwen die zorgen voor de maaltijden van het gezin. Volgens Rashmi Mistry van Oxfam zijn het dan ook vrouwen die als eerste honger zullen lijden. "De vrouw zal meestal eerst haar echtgenoot en haar kinderen van eten voorzien, terwijl ze zelf honger heeft."

Tegen 2050 zal de landbouw in Afrika drie keer meer moeten produceren dan nu. Tegelijk gaat de oogst door de klimaatverandering met zo'n 28 procent achteruit. In sommige landen duikt nog een ander probleem op. Naarmate water en voedsel luxegoederen worden, dreigt hulp een politieke kwestie te worden. In Zimbabwe hebben aanhangers van de partij van president Robert Mugabe bijvoorbeeld al voorrang gekregen op de rest van de bevolking.

Goden zijn boos
In Zimbabwe is de situatie sinds de invoering van de Amerikaanse dollar verbeterd, maar dat geldt niet voor iedereen. Liefst één miljoen Zimbabwanen hebben voedselhulp nodig en de arme gezinnen kunnen het beschikbare, geïmporteerde voedsel niet betalen. De landbouwsector zal het tekort allicht niet kunnen opvangen. Het voorbije decennium is de hoeveel neerslag verminderd en dit jaar bereikte de temperatuur in oktober meer dan 40 graden.

Droogtes zijn normaal in het zuiden van Afrika, maar doorgaans kwamen ze om de tien jaar voor. Tegenwoordig zijn droge periodes veel talrijker en intenser. Vroeger begon het groeiseizoen in maart en kon er in april geoogst worden. "Vandaag is niets meer zeker", zegt Vambe. "Als we onze goden niet respecteren en als ze boos worden, dan zal er geen regen zijn." Hopelijk voor Vambe en andere Afrikanen zullen die goden in Durban iets dichter bij een oplossing voor het probleem komen. (gb)