Europa gaat elektronische afvalberg te lijf

Het Europees Parlement lanceert strengere normen voor de inzameling en recyclage van kapotte koelkasten, overbodige gsm's en ander elektronisch afval. Om recyclage te stimuleren wil Europa de consumenten mogelijkheden bieden om klein afval terug te brengen naar de grotere elektrowinkels zonder dat ze een nieuw apparaat moeten kopen.

Met een overgrote meerderheid schaarde het halfrond in Straatsburg zich achter de versterking van de richtlijn over elektrisch en elektronisch afval. In 2016 moeten de meeste lidstaten 45 ton e-afval hebben ingezameld voor iedere 100 ton e-goederen die drie jaar eerder werd verkocht. Tegen 2019 moet 65 procent ingezameld worden.
 
België
België is één van de beste leerlingen van de klas. In ons land wordt via Recupel bijna 10 kilogram per inwoner per jaar opgehaald, terwijl de huidige Europese doelstelling slechts 4 kilogram bedraagt. Zo zamelt België volgens Agoria nu reeds 42 procent van de jaarlijks verkochte massa aan elektrotoestellen in. Er moet dus nog een inspanning van ruim 20 procent geleverd worden. De federatie van de technologiesector meent dat deze doelstelling moeilijk haalbaar wordt indien afvalhandelaars blijven ontsnappen aan de verplichtingen.
 
Vervuiling
Het dumpen van afgedankte elektronische spullen werkt niet enkel vervuiling in de hand, maar vormt ook verspilling van de kostbare grondstoffen die ze bevatten. "Vandaag kan je uit een ton gsm's zo'n 300 gram goud winnen, terwijl een ton gouderts amper 2 à 3 gram goud bevat. Als je beseft dat gsm's nauwelijks gerecycleerd worden, wordt het duidelijk dat de hedendaagse goldrush zich beter kan richten op afval dan op mijnbouw", stelt Kathleen Van Brempt (sp.a).
 
Stimulans
Om recyclage te stimuleren biedt de nieuwe Europese wetgeving consumenten mogelijkheden om kapotte gsm's en ander klein afval terug te brengen naar de winkels, zonder dat een nieuwe aankoop verplicht is. Wel gaat het enkel om winkels met een verkoopsoppervlakte groter dan 400 vierkante meter. Bovendien kunnen winkels vrijgesteld worden indien er een alternatief inzamelsysteem voorhanden is. De zelfstandigenorganisaties Unizo en NSZ zijn vragende partij. "Het massaal stockeren van klein elektro-afval is geen taak voor handelszaken", luidt het.
 
Derde wereld
De wetgeving pakt ook de export van afval naar de derde wereld aan. Momenteel vertrekt veel afval massaal naar landen in Azië en Afrika, waar het vaak wordt verwerkt in vervuilende en ongezonde omstandigheden. Alleen al in de haven van het Nigeriaanse Lagos komen volgens schattingen per maand ongeveer vijfhonderd containers met elektronisch afval uit Europa aan.

Bewijslast
Door de nieuwe regels verschuift de bewijslast van de douane naar de exporteurs. Zij moeten voortaan bewijzen dat de getransporteerde producten bestemd zijn voor reparatie of hergebruik en niet zomaar gedumpt worden. "Het illegaal exporteren van elektronisch afval vormt een grote bedreiging voor de leefomgeving en de gezondheid van de inwoners van deze landen. Europa moet zelf haar zaakjes op orde krijgen en de problemen niet afschuiven op ontwikkelingslanden", besluit Bart Staes (Groen).

Staten
Over de nieuwe recyclagedoelstellingen is lang onderhandeld met de lidstaten. Zij moeten het akkoord nog bekrachtigen. Ten laatste achttien maanden na verschijning in het Europese Publicatieblad moeten de lidstaten de nieuwe regels omgezet hebben. (belga/sam)