Sommige stukken regenwoud lijken eerder op Ierland

Regenwouden zijn van cruciaal belang voor onze planeet. En toch zijn de voorbije decennia al enorme oppervlakten bos gesneuveld. Meestal moeten bomen wijken om vee te laten grazen. Zonder landen als Brazilië zou er immers lang niet genoeg vlees zijn om aan de westerse behoeften te voldoen.

De regenwouden worden niet voor niets de longen van onze planeet genoemd. Zonder deze enorme tropische bossen zou de Aarde niet kunnen ademen. Niet alleen geven de bomen zuurstof vrij, ze vangen ook een groot aandeel van onze uitgestoten CO2 op. Ongeveer 80 procent van alle dieren- en plantensoorten leven in regenwouden. Een expeditie in zo'n gebied levert meestal een schat aan nog onbekende soorten op. Ook de oudste menselijke stammen zitten verstopt in tropische regenwouden, met als bekendste en grootste natuurlijk het Amazonewoud in Brazilië.

Bioloog E.O. Wilson vond ooit op één boom in Peru evenveel mierensoorten als in heel Groot-Brittannië. Maar niet alleen voor dieren zijn de regenwouden belangrijk. Zo halen we voor een kwart van onze medicijnen ruw materiaal uit de tropische bossen. Een kind met leukemie heeft nu 80 in plaats van 20 procent kans om te genezen dankzij medicatie die zonder een regenwoud niet zou bestaan.

Voetbalveld per seconde
Al jaren krijgen we te horen dat per seconde een voetbalveld aan bomen in het Amazonewoud zou verdwijnen. Dat betekent dat al een groot deel van het regenwoud voor altijd verwoest is. Per hamburger moet vijf vierkante meter er aan geloven. In Centraal-Amerika is op die manier de meerderheid van het regenwoud gesneuveld. Centraal-Amerikaanse landen exporteerden in de jaren 90 honderdduizenden kilo's vlees naar de VS. In die landen is het regenwoud nu voorgoed verdwenen.

Brazilië wil tegen 2020 de uitstoot van broeikasgassen met twintig procent naar beneden halen in vergelijking met het niveau van 2005. De veesector is de grootste boosdoener die het land zal moeten aanpakken. Ongeveer 75 procent van de Braziliaanse CO2-uitstoot wordt veroorzaakt door aan de veesector verbonden ontbossing. Volgens experts is het mogelijk om de huidige grond productiever te maken in plaats van steeds meer bos in brand te steken. Door die branden komt bovendien een hoop opgeslagen CO2 weer vrij.

Maar veel boeren blijven hardnekkig bomen kappen en verbranden. In de jaren 70 werden ze door de militaire regering uitgenodigd om de regio te beschermen tegen buitenlandse invloeden. Toen moesten ze bomen kappen, nu krijgen ze het omgekeerde te horen. Het valt deze mensen dan ook zwaar dat ze nu als criminelen afgeschilderd worden. Al een vijfde van het Amazonewoud hebben ze gebruikt. Na een paar jaren verlaten ze hun grond om weer dieper het bos in te trekken.

Ierland
De staat Rondonia lijkt vanuit de lucht eerder op Ierland, een groen stukje platteland. De luipaarden en honderden andere diersoorten zijn verdwenen. Nu grazen er koeien, liefst elf miljoen, drie keer meer dan het aantal inwoners van de staat. Sommige boeren geloven wel in de bescherming van het regenwoud, maar ze beschikken niet over de kennis of over de financiële middelen om het nodige materiaal te kopen voor hun zaak.

Toch is er een positief signaal. De inspanningen van de politie hebben er wel voor gezorgd dat de ontbossing in het Amazonewoud op een lager niveau draait dan in de voorbije twintig jaar. Al is er nog veel werk...

Günther Brants


Vier weken lang bekijkt Planet Watch de voor- en nadelen van vlees. In het grote vleesdossier leggen we het verband tussen vlees en global warming, tussen vlees en gezondheidsproblemen, en nog veel meer. Morgen verlaten we het Amazonewoud voor Hollywood en kijken we welke celebs het vlees van hun bord verbannen hebben.