Termieten zetten explosieve rugzakjes in tegen vijanden

Ouder wordende termieten uit Frans-Guyana ontwikkelen op hun rug een soort chemische bom die ze laten ontploffen als ze de confrontatie aangaan met hun vijanden. Dat blijkt uit een onderzoek van onder andere het Laboratorium voor Evolutiebiologie en Ecologie van de ULB (Université Libre de Bruxelles).

De termieten uit Frans-Guyana zijn niet de enige insecten die zich opofferen voor het collectief. Toch zijn de "Neocapritermes Taracuae" anders dan bijvoorbeeld bijen: de termieten hebben een soort kamikazesysteem dat bestaat uit twee toxische bestanddelen.

Het systeem bestaat uit twee delen. Het eerste, aan de buitenkant van het insect, doet denken aan een blauwe rugzak. Het gaat om blauwe kristallen van proteïnen die koper bevatten, en die een rol kunnen spelen bij oxidatie. Het andere deel, aan de binnenkant, bestaat uit speekselklieren.

De termiet laat zich ontploffen zodra ze uitgeschakeld is door de vijand. Concreet houdt dat in dat de buikwand van het insect scheurt, de afscheiding van de speekselklieren in contact komt met de blauwe kristallen, en dat uit de reactie een toxische substantie voorkomt waardoor de aanvaller en verdediger komen vast te plakken.

De Belgische, Tsjechische en Japanse onderzoekers stelden wel vast dat enkel de oudste beestjes zo'n systeem hebben. Vanwege hun versleten tanden zijn zij minder goed in staat voedsel te verzamelen.