Laatste kans voor de tijger

Het lot van de laatste tijgers in het wild - van de zes ondersoorten zijn er hoop en al nog 3.200 wereldwijd - zal beslist worden op een top in het Russische Sint-Petersburg. Daar komen de dertien landen waar nog tijgers leven plus de VS volgende maand samen om een ultiem reddingsplan voor de soort goed te keuren. Als ze niet tot een akkoord komen zal de tijger over tien jaar uitgestorven zijn in het wild. Ondertussen worden steeds meer tijgers gefokt in ondermeer de VS om op te jagen of als huisdier te worden verkocht: "Tigers are the new pitt bulls" luidt het daar.

In vier van de deelnemende landen aan de top - China, Vietnam, Cambodja en Noord-Korea - is de tijger al gedoemd: daar zijn er sinds dit jaar te weinig om nog voor nageslacht te zorgen. 3.200 wereldwijd is in die zin overigens ook een optimistisch cijfer, want daarvan zijn er maar duizend wijfjes die in staat zijn tot voortplanting. En ze werpen in het wild gemiddeld ook maar twee à drie welpen om de drie jaar.

Alweer 40% minder jongste 10 jaar
Al even dramatisch is dat ondanks wereldwijde aandacht voor het probleem en een paak initiatieven om het te verhelpen de jongste tien jaar het aantal wilde tijgers opnieuw met 40 procent is verminderd. De twee belangrijkste oorzaken zijn stropen en ontbossing.

Tijgerpenis à la carte voor vijf: 4.100 euro
Op de top zal een plan voorgesteld worden om het aantal tijgers in het wild te verdubbelen tegen 2022. Dat impliceert dat alle deelnemende landen bijzonder streng gaan moeten toezien op stropen en op het (illegaal) hakken van bomen. Dat eerste wordt moeilijk door een nog altijd toenemende vraag uit vooral China naar tijgerproducten die moeten dienen als genees/wondermiddeltjes. Gaande van penissen (te eten om potentie te verhogen) tot in poeder gemalen ogen (waarvan je beter zou gaan zien), snorharen (tegen tandpijn) en hersenen (tegen luiheid en acne). Een BBC-journalist stelde onlangs nog vast hoe een vijftal Chinese zakenmannen zich tijgerpenis lieten serveren. Het prijskaartje dat aan dat festijn hing was geen bezwaar: 4.100 euro.

Leefgebied 93 % kleiner geworden
Ook het stoppen van het ontbossen van de habitat van tijgers is sneller gezegd dan gedaan: vandaag is het leefgebied dat tijgers tot hun beschikking hebben slechts 7 procent meer van wat het 100 jaar geleden was. De jongste tien jaar alleen al is dat gebied nog eens 41 procent ingekrompen. Elke tijger in de tropen heeft al snel een leefgebied van 50 à 70 km² nodig, de Siberische zelfs 400 à 800 km².

Poetin, de tijgervriend
Met de bescherming van die laatste soort dweept de gastheer, Vladimir Poetin, die overigens persoonlijk naar de top zal afzakken. Poetin heeft zich al een paar keer laten filmen terwijl hij met biologen op zoek ging naar Siberische tijgers. Hij zou er in 2008 zelfs eentje neergeschoten hebben met een verdovingsgeweer toen die de filmploeg aanviel. Jammer genoeg kon niemand dat op beeld vastleggen. Hetzelfde jaar adopteerde de toenmalige Russische president een welpje van een tijger die door stropers was vermoord en zwoer de soort te zullen redden.

Het lijkt echter bij woorden en foto-opportunities te blijven, want de jongste jaren is 15 procent van de 400 overblijvende Siberische tijgers op zijn grondgebied afgeschoten of gestorven in klemmen.

Nog 800 in India
India is een ander land dat zegt alles te doen om de tijger te beschermen. Maar het kan zelfs niet voorkomen dat met de regelmaat van de klok zelfs in natuurreservaten tijgers worden gestroopt. Bovendien sterven in India veel tijgers omdat ze door een steeds kleinere habitat steeds vaker in conflict komen met mensen. De Indiase overheid overschat ook systematisch het aantal tijgers, met bijna de helft. Er zijn er nog amper 800 over in het immense land.

100.000 dollar voor weesje
Maar ze verkopen tenminste de tijgers niet. Indonesië doet dat sinds begin dit jaar wel. Voor 100.000 dollar kan je legaal weesjes kopen van tijgers die tegen een kogel aanlopen van houthakker-stropers. Die worden beloond worden door firma's die belang hebben bij ontbossing wanneer ze "zich verdedigen" wanneer ze "aangevallen" worden door een tijger. "Door ze te verkopen redden we ze van een gewisse dood" beweren de Indonesiërs.

De andere tijgers
Als er dus geen drastisch plan wordt goedgekeurd om de tijgers in het wild te redden in Sint-Petersburg, dan zijn die volgens de meeste waarnemers allemaal uitgestorven in het wild binnen tien jaar. Wat dan overblijft zijn de naar schatting 20.000 tijgers wereldwijd die in gevangenschap leven en gefokt worden. Een groot deel daarvan (ongeveer 5.000 à 7.000) van die tijgers worden in landen zoals China, Maleisië en Thailand gefokt om levend verkocht of geslacht te worden, dat laatste vooral om de Chinese markt van de hierboven aangehaalde wondermiddeltjes te voorzien. Een groot aantal tijgers verblijft wereldwijd in dierentuinen, circussen en amusementsparken.

"Tigers are the new pit bulls"
Maar het grootste aantal tijgers leeft in de VS, naar schatting 12.000. In elf Amerikaanse staten is het tout court legaal om tijgers te houden of te fokken en bestaat er totaal geen wetgeving die het welzijn en de veiligheid van die dieren regelt. Zo is het bijvoorbeeld perfect legaal om in een appartement in één van die staten een tijger te houden alsof het een gewone poes was.

Bij een bepaalde bevolkingsgroep is een tijger zelfs een soort statussymbool geworden: "Tigers are the new pit bulls" heet het. Mike Tyson had er op een gegeven moment zelfs vier. Er worden er genoeg gefokt in de elf staten waar dat mag om de instapprijs voor zo'n "macho pet" zelfs lager te maken dan die van een raskat: 400 dollar.

Tijger kopen om af te schieten
Dat laatste heeft ook een ander fenomeen gecreëerd, de zogenaamde "canned hunts" op grote katten, inclusief tijgers en andere exotische dieren zoals antilopes. Het komt erop neer dat je een tijger koopt om op te jagen (lees: af te schieten). Het fenomeen bestaat al een tijdje. In 1999 bleken zelfs in Illinois een aantal politieagenten betrokken te zijn in het organiseren ervan.

Canned hunts zijn big bussiness, vooral in Texas, waar het plaatsvindt op ranches. Ze zijn in principe illegaal sinds 2003 op bedreigde dieren zoals tijgers. Maar er wordt nauwelijks gecontroleerd in sommige trigger-happy staten. Bovendien heeft de recessie een handje geholpen: jagers die vroeger naar Afrika vlogen om hun ding te doen, kiezen nu voor Texas. (mvl)