Zelfs beschermde stukken oceaan gaan hard achteruit

Hoewel onze planeet voor de meerderheid uit water bestaat, is slechts een kleine fractie beschermd gebied. En zelfs die beschermde stukken moeten aan kleur en rijkdom inboeten omdat de oceanen elders vernietigd worden. Natuurfotograaf Dos Winkel zag op twee decennia tijd veel veranderen. Het was voor hem de aanzet om zijn beroep te laten vallen voor zijn passie.

Sinds dit voorjaar is 1,6 procent van het oceaangebied in de wereld officieel beschermd. Toen het Verenigd Koninkrijk besloot om het gebied rond de Chagos-archipel te beschermen, waren ook Dos Winkel en zijn collega's aangenaam verrast. Deze maand brengt de Nederlandse fotograaf immers een boek (De Huilende Zee) en een film (Sea The Truth) uit. In de film is nog sprake van amper 0,8 procent beschermd gebied, omdat de aankondiging van het Verenigd Koninkrijk een beetje onverwacht kwam. Het initiatief zorgde voor een plotse verdubbeling. Maar veel reden tot optimisme is er niet.

Uniek stukje zee
Dos Winkel woonde tien jaar op Bonaire, een eiland van de Nederlandse Antillen in de Caraïbische Zee. Het is een paradijs voor duikers aangezien er een beschermd natuurgebied ligt. Koralen en talrijke vissen zijn er nog steeds en de visserij krijgt geen toegang tot het gebied. Getuige van dit uniek stukje zee zijn de prachtige foto's waar we dankzij Dos al de hele week op Planet Watch van mogen genieten. Toch merkt hij dat de zee ook rond Bonaire fel te lijden heeft.

"Het lijkt wel of het steeds harder gaat", zegt Dos. "Duikscholen geven cursussen om mensen beter voor te bereiden als ze duiken. Rangers halen mensen uit het water die de koralen dreigen te vernielen. En toch gaat het keihard achteruit." De oorzaak van de problemen in Bonaire ligt hoofdzakelijk in het noorden van Zuid-Amerika. "Mangrovebossen worden er met de grond gelijk gemaakt om er kweekvijvers voor garnalen van te maken. Ook andere vissoorten worden er gekweekt."

Kraamkamers
Mangroven zijn hele belangrijke bossen die een soort natuurlijke buffer langs de kust vormen. "Het zijn ongelooflijk belangrijke kraamkamers. Als je die weghaalt, dan krijg je veel en veel minder vis. Tel daar de overbevissing bij en je hebt een enorm probleem. Bonaire heeft fel te lijden onder wat er in Zuid-Amerika gebeurt", zegt Dos. Ook de kwikvergiftiging van vis is heel problematisch in Bonaire. Morgen vertelt Dos in het vierde deel van onze minireeks alles over de impact die vis op onze gezondheid kan hebben.

Initiatieven als dat van Bonaire zijn uiteraard broodnodig, maar de toekomst ziet er allesbehalve rooskleurig uit. Dit jaar opende het Verenigd Koninkrijk nog een enorm natuurgebied rond de Chagos-eilanden. Daarmee werd het beschermd zeegebied op onze planeet in één klap verdubbeld. Het zal echter bij een zeldzaam succesje blijven. "Op dit moment zit er helemaal niets meer aan te komen", weet Dos. "Behalve een paar stukjes in de Noordzee, maar daar vechten we al twintig jaar voor. En de ministers blijven dat voor zich uit schuiven."

En toch is het niet onmogelijk. Zelfs de voormalige Amerikaanse president George W. Bush besloot in de laatste dagen van zijn ambtstermijn nog een gigantisch gebied in de Stille Oceaan te beschermen. De bescherming van bepaalde gebieden in de oceaan zal ook nodig zijn om de visstanden te herstellen, zo schrijft Dos Winkel in zijn nieuwe boek. Professor Callum Roberts van de universiteit van York berekende dat we tussen 20 en 40 procent van alle zee zouden moeten beschermen om een blijvend gunstig effect op onze visstanden te hebben. Die gebieden moeten dan ook nog eens minstens 20 jaar gesloten blijven voor elke vorm van visserij.

Film
Het beschermde gebied in Bonaire was een belangrijke locatie voor 'Sea The Truth', een nieuwe documentaire waarin Dos Winkel de hele problematiek van overbevissing en de vernieling van onze oceanen in beeld brengt. Ook zijn nieuwe boek, 'De Huilende Zee', ligt vanaf deze week in de winkel. Daarin komen nog meer experts aan het woord over de noodzaak om stukken oceaan te beschermen. (gb)

MORGEN: Deel 4 - Waarom vis zo ongezond is

• Trailer van de nieuwe film 'Sea The Truth'
• 
  Print deze bon uit en haal het boek van Dos Winkel met vijf euro korting in de boekhandel