China geeft tijger laatste kans

De tijger is één van de mooiste, maar helaas ook meest bedreigde diersoorten ter wereld. China probeert het dier nu met een ultieme poging zijn plaats in de natuur terug te geven. Met de hulp van een Amerikaans expert willen de Chinezen de tijger herintroduceren in het wild.

"Ik zal eerlijk met je zijn. Ik heb nog nooit een tijger in het wild gezien", zegt tijgerexpert Ron Tilson in het blad Time. "Ik ben zelfs allergisch voor tijgers. Stel je voor, ik als de grote expert." De kans dat Tilson ooit zijn eerste tijger in het wild zal zien wordt met de dag kleiner. Of toch niet. De zoo van Minnesota en het nationaal bosbeheer van China hebben een plan om de tijger in zijn natuurlijke biotoop te herintroduceren.

Ze hebben drie miljoen dollar verzameld om een natuurreservaat op de grenzen van de provincies Hubei en Hunan te herstellen. De helft is afkomstig van de Chinese regering. De populariteit van de tijger in China valt te verklaren door het feit dat de voorouder van het roofdier uniek was voor China. Dat die strategie kan aanslaan, bewezen ze al met de panda.

Nieuwe wildernis
Het is de eerste keer dat tijgers in het wild zullen worden geherintroduceerd. Het zal echter niet volstaan om die paar intacte leefomgevingen van de tijger te beschermen. "We moeten wildernissen creëren in plaats van te beschermen wat bestaat", zegt Tilson. De hoop ligt nu bij 67 tijgers die in verschillende Chinese dierentuinen in gevangenschap leven. De tijgers zijn de nakomelingen van zes dieren die tussen 1958 en 1970 gevangen werden.

Een halve eeuw geleden leefden nog ongeveer 4.000 tijgers in het zuiden van China. Intussen blijven er geen tijgers meer over, hoewel Peking dat ontkent. In de tijd van Mao Zedong werden tijgers gezien als een pest en werd campagne gevoerd om de dieren uit te roeien. Andere oorzaken voor het verdwijnen van de tijgers zijn het verlies van de habitat, het slinken van het aantal prooien en de toenemende vraag naar lichaamsdelen van de tijger, zoals de botten en de penis, voor de traditionele geneeskunde.

China heeft ook geen goed imago op het vlak van dierenbescherming. De jacht op tijgers was er tot 1977 zelfs legaal. Ook andere Aziatische landen kunnen geen goede papieren voorleggen. De gevolgen zijn dan ook bedroevend: in één eeuw is het aantal wilde tijgers in Azië gedaald van 100.000 naar 3.200. Volgens WWF zal de tijger op die manier tegen 2022 uitgestorven zijn. Dit jaar is op de Chinese kalender het jaar van de tijger, 2022 is het volgende.

In China staan intussen zware straffen op de tijgerjacht. In Yunnan kreeg een dorpsbewoner twaalf jaar cel omdat hij mogelijk het laatste exemplaar van een tijgersoort heeft gedood en opgegeten. Dat is ook het beeld dat de wereld over China heeft: ze eten tijgers en gebruiken ze om geneesmiddelen te maken. Nu zullen de Chinezen moeten bewijzen dat ze hun beleid en imago ook echt kunnen veranderen.

Voor God spelen
Tilson heeft wel degelijk al gezocht naar zijn eerste wilde tijger. In 2000 ging een team van de Minnesota Zoo op onderzoek in acht reservaten. Gedurende meer dan achttien maanden zochten ze een exemplaar met camera's, maar ze keerden zonder tijger terug. Tilson was heel gefrustreerd tot Peking hem belde om een uniek project te leiden. Hij zou zelfs de hoogste prioriteit krijgen van de regering.

Eerst moest Tilson een geschikt reservaat zoeken om zijn nieuwe wildernis te bouwen. Hij liet zijn oog vallen op Hupingshan-Houhe, een reservaat zonder veel bergen en heuvels, want dat hebben tijgers niet graag. Er wonen ook niet veel mensen meer en de resterende bevolking is bereid te verhuizen. "Niet dat iemand zou willen blijven als de nieuwe bewoners aankomen", grapt Tilson.

Tilson beseft wel dat hij een beetje voor God speelt. Naast tijgers moeten er ook weer prooien in het reservaat gaan leven. Maar dat zou geen probleem mogen worden. "We proberen geen prooien en roofdieren te introduceren in een gebied waar ze nooit geleefd hebben", zegt Tilson. Ooit leefden er namelijk veel herten in de regio. En dat moest wel, want tijgers eten dagelijks meer dan vijf kilo vlees.

Daarna begint het moeilijkste deel van het project: de voortplanting. Het zou volgens Tilson al snel tien jaar kunnen duren voor de eerste zwangere tijger jongen zal werpen. Gelukkig blijven tijgers 'katten' en dus is voortplaning lang niet zo'n groot probleem als bij de panda.

Boerderijen
Activisten eisen ook dat China de boederijen sluiten waar tijgers gekweekt worden. Vaak verdwijnen vlees en lichaamsdelen van die dieren op de illegale markt. En dat doet de vraag naar tijgerproducten alleen maar toenemen. Tilson krijgt al kriebels bij het idee: "De dag dat ik tijgers aan een vleeshaak zie hangen, sterf ik."

Maar nu is het dus aan China om te bewijzen dat ze de ondergang van dit geweldige dier kunnen vermijden. "Ze hebben de panda gered, nu moeten ze hetzelfde doen voor de tijger", besluit Vivek Menon van Wildlife Trust in India. (gb)

•