Bedreigde dieren mogen uitsterven na geflopte VN-top

Na de flop in Kopenhagen moeten de Verenigde Naties alweer een mislukte conferentie aan hun lijst toevoegen. Op een top in Doha (Qatar) over bedreigde dieren werd de voorbije dagen het ene na het andere voorstel tot bescherming afgewezen. Haaienvinnensoep was voor de deelnemende landen blijkbaar belangrijker dan het redden van bedreigde soorten.

Sinds vorige week zitten 175 landen samen rond de tafel in Doha om er het lot van bedreigde diersoorten te bespreken. CITES is een internationaal akkoord tussen regeringen die willen vermijden dat de illegale handel kan leiden tot het uitsterven van bepaalde dier- of plantensoorten.

De meeste voorstellen om dieren extra bescherming te bieden werden de voorbije dagen echter afgewezen. Haaien, ijsberen, koralen en blauwvintonijn worden aan hun lot overgelaten. Enkel voor de olifanten was er een beetje goed nieuws.

Haaien in de soep
Overal ter wereld worden haaien met uitsterven bedreigd. Verschillende haaiensoorten maakten zo aanspraak op een lijst met diersoorten die bescherming genieten. Slechts voor één haaiensoort werd dat voorstel deze week goedgekeurd. De haringhaai wordt hard getroffen door overbevissing in de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee. Op het laatste nippertje werd echter beslist om ook de haringhaai niet te beschermen.

Ook andere soorten kregen die bescherming niet. Haaien worden massaal gevangen voor hun vinnen. Vaak worden de dieren zonder vinnen levend terug in het water gesmeten. Vooral in China is haaienvinnensoep een populair gerecht. In 2005 was de handel in haaien 310 miljoen dollar waard.

"CITES heeft weer eens niet geluisterd naar de wetenschappers", zegt Glenn Sant van TRAFFIC, een organisatie die de wildhandel in de gaten houdt. Een kom haaienvinnensoep kan tot 100 dollar kosten en één haaienvin is meer dan 1.300 dollar waard. Jaarlijks worden ongeveer 10 miljoen kilo haaienvinnen naar Hongkong geëxporteerd. Liefst 87 landen behoren tot de leveranciers.

Ieder jaar worden volgens Greenpeace tot 73 miljoen haaien gedood. Daar komt nog eens bij dat haaien extreem kwetsbaar zijn voor overbevissing, aangezien haaien pas op late leeftijd volwassen zijn en weinig jongen voortbrengen.

Koralen krijgen geen steun
Ook de koralen kregen van onvoldoende landen steun. Europa en de Verenigde Staten hadden een voorstel ingediend om de handel in 31 koraalsoorten te beperken. Rode en roze koralen worden gebruikt in sommige juwelen. Voorstellen moeten op de VN-top steun krijgen van twee derde van de landen. De koralen haalden een nipte meerderheid (64 voor, 59 tegen), maar dat was niet voldoende.

Sierraden met de koralen zijn tot 25.000 dollar waard. De grootste markt voor koralen ligt in de Verenigde Staten. Sommige landen oordelen dat het moeilijk is om aan grensposten de rode en roze koralen te identificeren. De handelbeperking moest de huidige situatie verbeteren. Nu dreigt de uitbuiting van deze kostbare koralen voort te duren, reageert Ernie Cooper van TRAFFIC.

IJsbeer en klimaatverandering
Zelfs als de Verenigde Staten hun schouders onder een voorstel zetten, heeft het geen kans op slagen. Zo greep ook de ijsbeer naast een internationaal handelsverbod. De belangrijkste exporteur is Canada, dat onlangs het aantal jachtvergunningen terugschroefde. Maar volgens de VS moeten we ook de klimaatverandering in acht nemen om de ijsbeer te beschermen.

"Ik denk dat we op toekomstige conferenties van CITES steeds vaker zullen merken dat dieren ook bedreigd worden door de klimaatverandering", zegt Tom Strickland van het Amerikaanse depertament van Binnenlandse Zaken. Het kan dan gaan om droogte of het stijgende zeeniveau. De ijsbeer ziet zijn habitat bijvoorbeeld steeds kleiner worden door het smelten van het poolijs.

Blauwvintonijn
Tientallen landen stemden tegen een voorstel om de Atlantische blauwvintonijn te beschermen. Liefst 68 landen zagen een verbod op handel in de tonijn niet zitten, slechts 20 landen waren voor het voorstel dat door Monaco was ingediend. Sinds 1970 is de voorraad blauwvintonijn met 80 procent gedaald. Vooral in Japan is het een populair gerecht. Dat land importeert 80 procent van de vangst.

Eén vis kan tot 650 kilo wegen en is meer dan 100.000 dollar waard. De vis wordt gevangen in het noorden van de Atlantische Oceaan, de Middellandse Zee en de Golf van Mexico. Greenpeace vreest dat de flop op de VN-top het doodsvonnis van de blauwvintonijn zal ondertekenen. Frankrijk, Spanje en Italië halen het grootste deel van de vangst binnen.

Net als de haaien kreeg dus ook de blauwvintonijn niet voldoende steun. En net in onze oceanen is de toestand heel zorgwekkend. Dat kon u de voorbije weken al uitgebreid lezen in de reeks Naar het einde van de zee op Planet Watch.

Olifant haalde het wel
Was er dan echt geen goed nieuws te rapen op de top in Doha? Misschien wel, want de olifant blijft bescherming genieten in Tanzania en Zambia. Beide landen hadden gevraagd om het handelsverbod voor de dieren te versoepelen, omdat er meer olifanten zouden zijn dan vroeger. De dieren zijn in bewoonde gebieden ook steeds vaker een gevaar voor de bevolking.

Maar de VN-landen zagen die versoepeling niet zitten. Op de vorige CITES-meeting werd beslist om de handel in ivoor gedurende negen jaar onmogelijk te maken. (gb)