Tien manieren om de planeet te redden

Door: Barbara Debusschere − 20/06/12, 06u54 − Bron: De Morgen

Terwijl onze planeet nog nooit in zo'n slechte staat verkeerde, komen er tegen 2050 nog eens 2 miljard aardbewoners bij. Hoe keren we het tij en duwen we onze economieën, productieprocessen en levensstijlen in een model dat wel vol te houden valt? Wij zetten alvast tien solide oplossingen op een rij.

Span een rechtszaak aan tegen je regering
De grootvader van de klimaatwetenschap, NASA-vorser James Hansen, is zodanig pessimistisch over de opwarmingsprognoses dat hij jongeren oproept een groepsgeding aan te spannen tegen hun regeringen, omdat die niets ondernemen om de toekomstige generaties te beschermen tegen de effecten van de opwarming van de aarde. "De planeet staat op het punt te kantelen naar een tijdperk waarin een stabiel klimaat helemaal niet meer gegarandeerd is en de zaak niet meer controleerbaar zal zijn. Toch blijven overheden en bedrijven massaal fossiele brandstoffen ontginnen", schrijft Hansen.

"Deze situatie, waarbij de wetenschap roept om een andere aanpak maar de overheden dat niet doen omdat ze er financieel belang bij hebben dat niet te doen, vraagt om tussenkomst van justitie. In naam van de jongere generaties moet het mogelijk zijn de drastische vermindering van de broeikasgasuitstoot af te dwingen en regeringen juridisch op te leggen daar werk van te maken", stelt hij.

In het verlengde daarvan ligt het pleidooi van onder andere de jongeren van Groen! om een Hoge Commissaris voor de Toekomstige Generaties aan te stellen bij de EU. We zitten in de penarie omdat er altijd maar op korte termijn wordt gedacht. Wanneer een politiek verantwoordelijke beslissingen telkens aftoetst aan de vraag of ook de toekomstige generaties er wel bij varen, kan dat voorkomen worden. Aan de vooravond van de top in Rio is dat idee echter al als 'onbespreekbaar' bestempeld.

Weg met het bruto nationaal product
Door het verlies aan natuurlijk kapitaal mee te rekenen in groei-en winstcijfers, komt er een groene correctie op het begrip 'groei'. Onderzoek van UNEP, dat er in Rio voor pleit natuurlijk kapitaal meetbaar in rekening te brengen, toont dat grote economieën er dan veel belabberder aan toe zijn dan de klassieke bnp-gegevens doen vermoeden.

De alternatieve index, de 'inclusieve-rijkdomindex', kijkt niet enkel naar het bnp om in te schatten wat de groei van een land is, maar ook naar het aandeel bossen, visbestanden, fossiele brandstoffen, water en andere reserves. Tussen 1990 en 2000 keken de onderzoekers naar de 20 landen die voor driekwart van het wereldwijde bnp instonden.

Grote groeiers zoals China (een stijging van het bnp met 422%), de VS (37%), Brazilië (31%) en Zuid-Afrika (24%) blijken, wanneer de staat van het natuurlijk kapitaal wordt berekend, maar met 45 procent (China), 13 procent (VS), 18 % (Brazilië) te zijn gegroeid. Zuid-Afrika's economie zakte met 1 procent en nog vijf landen (Rusland, Venezuela, Saoedi-Arabië, Colombia en Nigeria) kenden achteruitgang in plaats van groei wanneer de 'groene' index wordt gebruikt. Wie enkel naar hun bnp kijkt, ziet echter wel alleen groei.

"We zitten met onze enge bnp-analyses volledig fout. De groei van China is maar 1 procent per jaar, geen 9. De verliezen aan natuurlijke reserves zijn enorm. Die kijk op de economie moet anders", zegt Nick Nutall, woordvoerder van UNEP.

Laat multinationals belastingen betalen
Volgens de Britse ngo Christian Aid levert dat 160 miljard per jaar op, geld dat naar duurzame ontwikkeling kan. In Rio toont CA aan regeringen hoe ze jaarlijks enorme sommen geld verliezen omdat de multinationals dankzij doorsluisoperaties de belastingplicht deels of volledig ontlopen.

"De onderhandelaars hier hebben het over toegang tot duurzame energie voor iedereen maar ze zijn zeer stil over de vraag waar de centen vandaan moeten komen om dat te betalen. De belastingen innen die multinationals hen moeten zou al een aanzet kunnen zijn', zegt Alison Doig van Christian Aid (CA). Door aan elkaar door te geven wat een bedrijf precies doet en bezit binnen de grenzen van ieder land, zou belastingontduiking ook moeilijker moeten worden.

In Rio hebben ondertussen 37 CEO's van grote banken en investeringsfondsen de Natural Capital Declaration getekend. Daardoor engageren de financiële instellingen zich om duurzame investeringen te doen en daarover verantwoording af te leggen. Een pak andere grote bedrijven springen op de groene kar, al waarschuwt waakhond Corporate Europe ervoor dat de top in Rio 'gekaapt' wordt door bedrijven die oplossingen willen doorduwen die vooral winstgevend zijn en enkel een groen 'tintje' hebben. Net daarom acht CA een transparante belastingpolitiek de beste oplossing.