Sri Lanka laat zich nooit meer verrassen door tsunami

De klimaatverandering en global warming waren de voorbije maanden het gespreksonderwerp voor wetenschappers en politici. Na de mislukte klimaattop in Kopenhagen ziet de toekomst er maar somber uit. Daarom belicht Planet Watch vanaf deze week iedere maandag een andere hoek van het probleem. Geen doemscenario's meer, maar echte situaties en mogelijke oplossingen. We beginnen met een tweedelige reeks over een land dat vijf jaar geleden bijna wegspoelde: Sri Lanka.

De inwoners van Sri Lanka wisten niet wat er gebeurde toen de zee zich op 26 december 2004 razendsnel terugtrok. Het moet een beangstigend moment zijn als al dat zeewater plots een grote, kale zandvlakte achterlaat. Voor de Srilankanen moest dat het signaal zijn om al even razendsnel naar hogergelegen gebieden te vluchten. Dat zullen ze nu dan ook meteen doen, maar vijf jaar geleden wisten ze dat nog niet. Veel mensen liepen het strand op om te kijken wat er met de zee gebeurde. Zo zaten ze als ratten in de val, want even later slokte een gigantische golf hen meedogenloos op.

Rampen
De tsunami was voor Sri Lanka het bewijs dat de bevolking niet klaar is om met natuurrampen om te gaan. Een degelijke voorbereiding kan immers veel levens redden. De voorbije jaren zorgden overstromingen en aardverschuivingen voor nog veel meer menselijk leed in het land. En als de klimaatwetenschappers gelijk krijgen zullen landen als Sri Lanka al vlug in de vuurlinie liggen van nieuwe, hevigere rampen die de opwarming van de Aarde kan veroorzaken.

Miserie
De gevolgen van de tsunami waren nog veel groter dan wij duizenden kilometers verder konden vermoeden. Eens de camera's het rampgebied verlaten, begint voor veel families een nieuwe vorm van miserie. Vaak moeten de kinderen overdag gaan werken zodat hun gezin de eindjes aan elkaar kan knopen. Meisjes en kinderen uit de armste gezinnen zijn meestal de eerste slachtoffers. Op die manier zit de bevolking in een cirkel zonder einde en lijkt het onmogelijk om aan armoede te ontsnappen.

Kinderen
De regering van Sri Lanka vond het daarom noodzakelijk om de bevolking voor te bereiden op natuurrampen. Die voorbereiding kan best beginnen bij kinderen en zo werd het een vast onderwerp in de klas. Zoals zo vaak zijn de armste lagen van de bevolking het gevoeligst voor de gevolgen van natuurrampen oorlog. Scholen in arme gebieden zijn ook vaak het mikpunt van terroristen en rebellen die er al jaren een bloedige burgeroorlog uitvechten.

Golf
De 11-jarige Perinparaja Brindha zat in de klas op de dag van de alles verwoestende tsunami. Toen het water hen letterlijk in de schoenen liep, wist zelfs hun leerkracht niet wat er moest gebeuren. "Ik zat in de les godsdienst en zag een golf over de speelplaats lopen", schrijft Perinparaja in een getuigeverslag. "We waren bang en vertelden onze leraar dat we naar huis wilden gaan. Maar die vertelde ons dat we ons geen zorgen moesten maken en dat het water enkel het gevolg was van de hevige regen."

Overleden
Perinparaja vertrouwde het niet en liep weg uit de klas. "Plots kwam er een veel grotere golf aan en ik werd meegesleurd. Een oude vrouw zag me en zei me in welke richting ik moest lopen. We zagen een bestelwagen staan en enkele politieagenten plaatsten me in de wagen. Een familielid nam me mee naar Ampara waar ik drie dagen verbleef. Nadien mocht ik terugkeren naar mijn ouders. In de klas waren al mijn vrienden inmiddels overleden."

Kansloos
Uiteraard moeten voorbereidingen op rampen zich niet beperken tot tsunami's die gelukkig nog steeds een zeldzaam fenomeen zijn. Bovendien was Sri Lanka zo goed als kansloos om heelhuids uit de tsunami te komen. Terwijl aan de andere kant van de oceaan onder meer Indonesië en Thailand de golf over zich heen kregen, werden alle kusten van Sri Lanka gebombardeerd door de vloedgolf. Maar Sri Lanka wordt ook vaak door extreem stormweer getroffen, er zijn bosbranden en ook de voortdurende oorlogsdreiging maakt de situatie van de bevolking heel onzeker.

De tsunami van 2004 was echter een kantelmoment dat bij veel mensen de ogen opende. De armste inwoners van Sri Lanka horen bij de grootste risicopatiënten als de klimaatverandering voor meer en hevigere stormen zou zorgen. En daar kan je maar beter goed op voorbereid zijn, zodat een tsunami zoals vijf jaar geleden nooit meer zoveel ellende en verdriet kan veroorzaken. (gb)


VOLGENDE WEEK: DEEL 2 - KINDEREN BEREIDEN ZICH IN DE KLAS VOOR OP EEN SOMBERE TOEKOMST