De olie die nu al bijna een week lekt uit een leiding van het na een explosie gezonken platform Deepwater Horizon in de Golf van Mexico is een enorme milieuramp aan het veroorzaken. Er blijken nu niet één maar twee lekken te zijn, waaruit naar schatting 200.000 liter olie per dag ontsnapt in zee. De olievlek is gegroeid tot 4.600 vierkante kilometer, een gebied bijna zo groot als de provincies Antwerpen en Limburg samen.

Pogingen om de lekken, die zich bevinden op een diepte van 1.500 meter, te dichten met onderwaterrobotten hebben voorlopig geen resultaat opgeleverd. Als dat vandaag niet lukt, zou de enige oplossing zijn een nieuwe leiding te boren naar de defecte en zo de olie die ontsnapt op te vangen. En dat duurt twee maanden.

Honderden kilometers kustlijn bedreigd
Ondertussen ontsnapt naar schatting 150.000 à 200.000 olie per dag in zee. Die vormt een enorme olievlek, die honderden kilometers kustlijn in vier Amerikaanse staten bedreigd, waaronder de stranden in vakantieparadijs Florida. Dat het toerisme zware klappen gaat krijgen door de ramp staat nu al vast: naast de stranden is er de in de regio erg populaire sportvisserij, goed voor duizenden jobs en miljoenen dollars.

Dead Zone
De implicaties voor de natuur zijn enorm. De Golf van Mexico heeft al zwaar te lijden onder vervuiling: via de Mississippi komt toxisch water, met enorme concentraties pesticiden en kunstmest van de landbouw in het Midwesten en de Corn Belt in de Golf terecht. Daardoor is er al een "dead zone", een plek waar geen leven meer is in zee, van 23.000 vierkante kilometer, tussen Galveston (Texas) en Venice (Louisiana). De "dead zone" is sinds 1985 verdubbeld in grootte. 

Tijdbom
Het olieplatform Deepwater Horizon op ongeveer 60 kilometer van de monding van de Mississippirivier, geleasd door BP, ontplofte op 20 april. Daarbij kwamen 11 arbeiders om. 126 anderen konden worden gered. Twee dagen later zonk het platform. Er zit nog 2,6 miljoen liter olie in, voorlopig lekt het niet, maar specialisten zeggen dat dat vroeg of laat toch zal gebeuren.

Relief Well
Dringender zijn de twee lekken die ontstonden toen de leiding van het platform naar de oliebron brak. Vandaag wordt duidelijk of die met onderwaterrobotten kunnen worden gedicht, maar de kans is klein. Dan zijn er nog één optie: het boren van een "relief well", een nieuwe leiding die de olie uit de gehavende pijp onder de lekken opvangt. Dat duurt minstens een maand, eerder twee maanden want is enorm precisiewerk.

Koepel
BP denkt ondertussen de schade te kunnen beperken door het plaatsen van een koepel over de lekkende pijp, van waaruit de olie naar boven wordt gepompt met slangen. Dat is nooit eerder op die diepte gebeurd, en het is ook maar een doekje voor het bloeden: de lekken zijn er niet mee gedicht. Bovendien zou het ook een maand duren voor dat systeem geplaatst kan worden.

"Nooit geziene situatie"
De vlek verplaatst zich momenteel langzaam naar de kust. In de nacht van woensdag op donderdag gaat ze die bereiken. Oceanografen spreken van een enorme ramp. George Crozier, directeur bij hhet Dauphin Island Sea Lab in Alabama spreekt over een "nooit geziene situatie". "De omvang zal pas duidelijk worden als de vlek de stranden bereikt", meent hij.

Walvissen en oesters
Aaron Viles, directeur van het Gulf restoration Network, vloog over de plaats van de ramp. Hij zag walvissen die op de vlucht leken voor de olievlek. Die drijft richting Chandeleur en Breton, twee eilanden voor de kust van Louisiana waar momenteel duizenden vogels aan het nesten zijn. Ook direct bedreigd zijn de oesterbedden daar in de buurt, de beklangrijkste in de VS.

De goeverneur van Louisiana heeft alvast opdracht gegeven het Pass A Loutre-natuurgebied in de monding van de Mississippi af te zetten met speciale drijfnetten die de olie moeten tegenhouden. Het gebied is 450 vierkante kilometer groot en er leven naast bedreigde vogelsoorten ook veel vissen, alligators en schildpadden.

De Amerikaanse kustwacht was met 32 schepen aan het proberen om de olie van het zeeoppervlak te halen. Maar die zijn wegens de woelige zee sinds zaterdag werkloos. Veel kunnen ze overigens niet meer doen: ze kunnen aaneengeschakeld een olievlek van maximaal 30 vierkante kilometer aan. (mvl)